KUR’ÂN’IN BELÂGAT DOKUSUNDA İHTİRÂS SANATI: ANLAMIN KORUNMASI VE ÜSLÛBÎ DEĞER
Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi · 28.04.2026 · (31) · 315-327
DOI: 10.29029/busbed.1837472 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, online erschienen am 28.04.2026. Verfasst von Mansur Yayla. Die Arbeit nennt 66 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
İhtirâs sanatı, belâgat ilmi içerisinde sınırlı biçimde ele alınmış olsa da Kur’ân-ı Kerîm’in beyan yapısında anlamı tahkim eden ve ifadeyi tamamlayan bir anlatım özelliği olarak dikkat çekmektedir. Bununla birlikte sahip olduğu öneme rağmen bu sanatın gerek klasik belâgat eserlerinde gerekse tefsir literatüründe yeterince sistematik bir biçimde ele alınmadığı görülmektedir. Klasik kaynaklarda ihtirâs kavramına farklı adlandırmalar ve sınırlı anlam çerçeveleri içinde temas edilmekle birlikte kavramın sistematik bir tanıma kavuşturularak müstakil bir belâgat terimi hâline gelmesi belâgat literatürünün gelişim sürecinde nispeten geç bir aşamada gerçekleşmiştir. Klasik literatürdeki bu görünüm dikkate alınarak çalışmada ihtirâs sanatının üslûp özelliklerinin ortaya konulması, Kur’ân-ı Kerîm’deki kullanım örneklerinin tespit edilmesi ve söz konusu sanatın taşıdığı özgün belâgat inceliklerinin analiz edilmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda İhtirâs sanatının öğretici işlevi ve yönlendirici yönü göz önünde bulundurularak Kur’ân’ın hitabet gücü ve anlam derinliği üzerindeki etkisi incelenmiştir. Araştırma sonucunda, ihtirâsın Kur’ân’ın beyânî yapısı içindeki yeri belirlenmiş ve bu sanatın tefsir ile belâgat açısından taşıdığı öneme dikkat çekilmiştir. Ayrıca ihtirâs sanatı, anlam ve bağlam bakımından yakınlık taşıdığı bazı belâgat sanatlarıyla zaman zaman karıştırılmıştır. Bu durum ihtirâsın ayırt edici özelliklerinin belirlenmesini ve kavramın sınırlarının açıklığa kavuşturulmasını gerekli kılmaktadır. Böyle bir tespit, Kur’ân’daki edebî sanatların daha sağlıklı biçimde anlaşılmasına da katkı sağlamaktadır. Çalışma, Kur’ân’ın dil ve üslup yapısı içinde ihtirâs sanatının işlevini ortaya koymakta, bu sanatın anlamı hangi yönlerden muhafaza ettiğini ve ilâhî kelâmın bütünlüğüne nasıl bir katkı sunduğunu değerlendirmektedir. Elde edilen bulgular, ihtirâs sanatının edebi bir üslup unsuru olmakla birlikte Kur’ân’ın beyan mucizesini somutlaştıran semantik bir koruma mekanizması olduğunu da ortaya koymaktadır. Sonuç olarak ihtirâs sanatı, Kur’ân’ın anlam derinliğini besleyen, retorik güzelliğini pekiştiren ve beyânî bütünlüğünü sürdüren seçkin bir ifade üslubu olarak ön plana çıkmaktadır.
Zitieren
APA
Yayla, M. (2026). KUR’ÂN’IN BELÂGAT DOKUSUNDA İHTİRÂS SANATI: ANLAMIN KORUNMASI VE ÜSLÛBÎ DEĞER. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 315-327. https://doi.org/10.29029/busbed.1837472
Vancouver
Yayla M. KUR’ÂN’IN BELÂGAT DOKUSUNDA İHTİRÂS SANATI: ANLAMIN KORUNMASI VE ÜSLÛBÎ DEĞER. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026:315-327. doi:10.29029/busbed.1837472
BibTeX
@article{Yayla2026,
author = {Yayla, Mansur},
title = {KUR’ÂN’IN BELÂGAT DOKUSUNDA İHTİRÂS SANATI: ANLAMIN KORUNMASI VE ÜSLÛBÎ DEĞER},
journal = {Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi},
year = {2026},
number = {31},
pages = {315--327},
doi = {10.29029/busbed.1837472}
}
EUVIMED