EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

GÖZETİM TOPLUMUNDA RIZA VE RIZASIZLIK DİKOTOMİSİ EKSENİNDE MAHREMİYET

Muhterem Uysal, Dolunay Şenol

Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi · 28.04.2026 · (31) · 22-41

DOI: 10.29029/busbed.1815221 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, online erschienen am 28.04.2026. Verfasst von Muhterem Uysal und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 30 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Eskiden istenmeyen ve kaçınılan bir durum olarak gerçekleşen gözetim, günümüzde sıradanlaşmış ve özellikle teknolojik gelişmelerin sunduğu imkânlar neticesinde de çoğunlukla rızaya dayalı bir hal almış, en iyi ihtimalle rahatsız edici ve kaçınılması gereken bir durum olmaktan çıkmıştır. Bu durum bireylerin mahremiyete ait sınırlar ve algılarında birtakım dönüşümlerin yaşanmasına zemin hazırlamakta ve mahremiyetle ilgili yeni sınırların ortaya çıkmasını ve tanımlamaların yapılmasını zorunlu kılmaktadır. Bu çalışmanın amacı, gözetim araçlarının yaygınlık kazanması ve gözetimin gündelik hayat içerisinde sıradan bir eylem haline gelerek kanıksanıp bireylerin gönüllü olarak gözetime dâhil olmaları, kendilerini görünür kılmaları, kişisel verilerinin kullanılması ve bu durumun onların mahremiyet algılarında meydana getirdiği dönüşümleri, artan gözetimin onların mahremiyetleri açısından ne ifade ettiğini ortaya çıkarmaktır. Bu anlamda, çalışmada bireylerin gözetimin iki farklı ayağını oluşturan sosyal medya ve veri gözetimi konularında mahremiyetlerine ilişkin tanım ve konum alışlarına dair rıza ve rızasızlık arasında gidip gelen çelişik bir tavra yöneldikleri gözlenmiştir. Saha araştırmasına dayanan bu çalışmanın yöntemi olarak nitel araştırma yöntemlerinden derinlemesine mülakat tekniği kullanılmıştır. Bu kapsamda, önceden hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formundaki sorular çerçevesinde 21 kişi ile mülakatlar gerçekleştirilmiş ve bu görüşmelerden elde edilen deşifreler Nvivo 12 programıyla analiz edilmiştir. Yapılan analizler neticesinde, “sosyal medyada gözetleme ve mahremiyet” ve “kişisel bilgilerden mikro hedeflemeye: veri gözetimi ve mahremiyet” adlı temalar oluşturulmuş ve elde edilen veriler bu eksende tartışılmıştır. Elde edilen bu temalar üzerinden yapılan tartışmalar neticesinde gündelik yaşamda gözetim araçlarının yaygınlık kazanmasının, sosyal medya kullanımının, dijital medya programları bireylerin teşhir ve dikizleme davranışları sergilemeleri üzerinde önemli bir etkiye sahip olduğu, gözetimin sıradanlaşması ve zımni olarak rızaya dayalı olarak gerçekleşmesi ve mahremiyetin dönüşmesine sebep olduğu sonucuna varılmıştır.

Zitieren

APA

Uysal, M., & Şenol, D. (2026). GÖZETİM TOPLUMUNDA RIZA VE RIZASIZLIK DİKOTOMİSİ EKSENİNDE MAHREMİYET. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 22-41. https://doi.org/10.29029/busbed.1815221

Vancouver

Uysal M, Şenol D. GÖZETİM TOPLUMUNDA RIZA VE RIZASIZLIK DİKOTOMİSİ EKSENİNDE MAHREMİYET. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026:22-41. doi:10.29029/busbed.1815221

BibTeX
@article{Uysal2026,
  author = {Uysal, Muhterem and Şenol, Dolunay},
  title = {GÖZETİM TOPLUMUNDA RIZA VE RIZASIZLIK DİKOTOMİSİ EKSENİNDE MAHREMİYET},
  journal = {Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi},
  year = {2026},
  number = {31},
  pages = {22--41},
  doi = {10.29029/busbed.1815221}
}
Kostenlos starten →