Türk Romanında İdeolojik Bir Eşleştirme: Gerici Dindar-Gerici Dil
HİKMET-Akademik Edebiyat Dergisi (Journal Of Academic Literature) · 10.04.2026 · (24 [BAHAR 2026]) · 514-528
DOI: 10.28981/hikmet.1737732 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift HİKMET-Akademik Edebiyat Dergisi (Journal Of Academic Literature), online erschienen am 10.04.2026. Verfasst von Mehmet Öz. Die Arbeit nennt 59 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Roman, ideolojik bir amaç, hedef veya endişeye aracı kılındığında romanın dil ve anlatım dahil hemen bütün unsurlarının bundan az veya çok etkilenebildiği yaygın bir olgudur. Bu, özellikle mutlak bir ben/biz ve öteki karşıtlığından hareket eden ideolojik karakterli romanlarda daha belirgindir. Çünkü romanın ideolojik karakteri çoğunlukla ben/biz veya ötekilere temsil ettirilen dili farklılaştırır. Onlara kullandırılan sözcükler, kavramlar, kalıplar, ifadeler, anlatım tarzları doğal ve tesadüfi olmanın ötesine geçer. Zaten ideolojik çerçevede ben/biz ve ötekilerin, genellikle kendi karakteristik kimlikleriyle değil de yazarın zihin ve duygu dünyasındaki kimlikle varlık buldukları göz önüne alındığında durum daha anlaşılır olur. Türk romanında bazı kanonlarda ötekileştirilen dindar tipolojisine temsil ettirilen dil bunun tipik bir örneğidir. Bu noktada hem bu tipoloji hakkında kullanılan dilin, hem de bu tipolojiye kullandırılan dilin çoğunlukla kaba sözlerle, gericilikle eşleştirilen Arapça kural ve ifadelerle şekillendirilmesi dikkate değerdir. Bu, bir bakıma gerici dindar tiplemelerin, geri/eski bir dille eşleştirilmesidir. Çalışmada ideoloji ve dil arasındaki bu ilişki “dindar” tipolojisi üzerinde incelenmekte, “dindar” tipolojisinin, ideolojik kaygılar nedeniyle, olumsuz öğelerle bezeli bir dille sunulduğu romanlara odaklanmaktadır. Bu noktada Kemalist/ulusalcı kanondan Yeşil Gece, ve Vurun Kahpeye; Marksist kanondan Onuncu Köy, Kurtlar Sofrası, Çıkrıklar Durunca ve Vukuat Var merkeze alınmaktadır.
Zitieren
APA
Öz, M. (2026). Türk Romanında İdeolojik Bir Eşleştirme: Gerici Dindar-Gerici Dil. HİKMET-Akademik Edebiyat Dergisi (Journal Of Academic Literature), 514-528. https://doi.org/10.28981/hikmet.1737732
Vancouver
Öz M. Türk Romanında İdeolojik Bir Eşleştirme: Gerici Dindar-Gerici Dil. HİKMET-Akademik Edebiyat Dergisi (Journal Of Academic Literature). 2026:514-528. doi:10.28981/hikmet.1737732
BibTeX
@article{z2026,
author = {Öz, Mehmet},
title = {Türk Romanında İdeolojik Bir Eşleştirme: Gerici Dindar-Gerici Dil},
journal = {HİKMET-Akademik Edebiyat Dergisi (Journal Of Academic Literature)},
year = {2026},
number = {24 [BAHAR 2026]},
pages = {514--528},
doi = {10.28981/hikmet.1737732}
}
EUVIMED