EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Hydrozagadka, czyli o zaletach pozostania istotą żywą

Paweł Szypowski

Karto-Teka Gdańska · 30.12.2025 · (2(17)) · 23-38

DOI: 10.26881/kg.2025.2.02 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Karto-Teka Gdańska, online erschienen am 30.12.2025. Verfasst von Paweł Szypowski.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Artykuł analizuje kulturowe, epistemologiczne i fenomenologiczne konsekwencje użycia przez generatywną sztuczną inteligencję funkcji mowy i tworzenia sensu. Rekonstruuje kontinuum od kartezjańskiej tezy o niemożności maszyny do opanowania mowy poprzez intelektualne przemiany postmodernizmu aż po współczesne doświadczenia „bycia z botem”. Autor pokazuje, że technicyzacja sensu i kulturowe przyzwyczajenie do „nieobecności” przygotowały użytkownika na intymne relacje z AI, które imitują obecność, afirmują użytkownika i generują wrażenie nieobliczalności rozmowy, podczas gdy istota tych zjawisk pozostaje obliczeniowa i probabilistyczna. Na tej podstawie zostaje sformułowane rozróżnienie między pozorną nieobliczalnością generatywnej SI a jakościowo rozumianym wydarzeniem przeżycia. Prawdziwe wydarzenie ma źródło w cielesnej, zmysłowej strukturze doświadczenia — w „miąższu” bycia, współodczuwaniu i wilgotnej obecności — cechach, które autor określa jako hydroontologiczne. Wetware, rozumiane jako nasączone wodą ciało żywe, stanowi epistemiczno-ontologiczną barierę dla pełnej reprodukcji umysłowości przez systemy oparte na śladzie i kodzie. Artykuł omawia też ryzyka masowej interakcji z botami: profilizację, echo zwierciadło ego, nadstymulację uwagi oraz konsumpcyjno-rynkowe mechanizmy, które umacniają iluzję samozadowolenia i osłabiają praktyki obecności. W zakończeniu autor apeluje o przesunięcie krytyki SI od czysto metodologicznej oceny jej możliwości ku ochronie i afirmacji praktyk życiowych, które podtrzymują materialną, wodnistą podstawę ludzkiego przeżywania. Tak zarysowana hydroontologia ma służyć jako filozoficzny fundament obrony jakościowego wymiaru bycia przeciw redukcjonistycznym projektom cyfryzacji rozumu.

Zitieren

APA

Szypowski, P. (2025). Hydrozagadka, czyli o zaletach pozostania istotą żywą. Karto-Teka Gdańska, 23-38. https://doi.org/10.26881/kg.2025.2.02

Vancouver

Szypowski P. Hydrozagadka, czyli o zaletach pozostania istotą żywą. Karto-Teka Gdańska. 2025:23-38. doi:10.26881/kg.2025.2.02

BibTeX
@article{Szypowski2025,
  author = {Szypowski, Paweł},
  title = {Hydrozagadka, czyli o zaletach pozostania istotą żywą},
  journal = {Karto-Teka Gdańska},
  year = {2025},
  number = {2(17)},
  pages = {23--38},
  doi = {10.26881/kg.2025.2.02}
}
Kostenlos starten →