İBN ABBAS’IN TEFSİR RİVAYETLERİNİN İMAM ŞÂFİÎ TARAFINDAN YAKLAŞIK YÜZ ADETLE SINIRLANDIRILMASI MESELESİ
Şarkiyat · 04.07.2026 · 18 (1) · 6-24
DOI: 10.26791/sarkiat.1860901 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Şarkiyat, online erschienen am 04.07.2026. Verfasst von Abdulcabbar Adıgüzel. Die Arbeit nennt 73 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
İmam Şâfiî’ye nispet edilen ve İbn Abbâs’tan tefsire dair ancak yüz kadar hadisin sabit olduğunu bildiren ifade, literatürde çoğu zaman bağlamından koparılarak değerlendirilmiş; kimi zaman İbn Abbâs tefsirinin güvenilirliğine yönelik bir tenkit, kimi zaman da İbn Abbâs’tan gelen bilgilerin bütünüyle reddi şeklinde yorumlanmıştır. Söz konusu ifade, erken dönem hadis ve tefsir anlayışının mahiyetini anlamak bakımından önem taşımaktadır. Çalışmada, hicrî II-III. asırlarda hadis rivayetinin kabul ölçütleri dikkate alınarak bu ifadenin neye karşılık geldiği ve hangi anlam çerçevesinde kullanıldığı incelenmektedir. Araştırma, ifadenin kaynaklardaki nakil sürecini, isnadını ve lafız farklılıklarını tespit etmekte; ardından literatürde ileri sürülen yorumları mukayeseli bir şekilde değerlendirmektedir. Meselenin rivayet malzemesi üzerinden sınanabilmesi amacıyla, Şâfiî’nin benimsediği merfû-muttasıl rivayet anlayışını yansıtan Ahmed b. Hanbel’in el-Müsned’indeki İbn Abbâs rivayetleri bütünüyle taranmış, tefsir muhtevası taşıyan rivayetler belirlenerek tasnif edilmiştir. İnceleme sonucunda tefsir içerikli 103 rivayet tespit edilmiş; bu sayının Şâfiî’ye nispet edilen “yüz kadar hadis” ifadesiyle büyük ölçüde örtüştüğü ve rivayetlerin önemli bir kısmının merfû veya hükmen merfû nitelik taşıdığı görülmüştür. Sonuç olarak Şâfiî’nin sözünün, İbn Abbâs’ın tefsir otoritesini sarsmaya yönelik bir itiraz olmadığı; Hz. Peygamber’e nispet edilen merfû tefsir rivayetlerini sahâbe ve tâbiûn görüşlerinden ayırmaya yönelik teknik bir hadis tasnifini ifade ettiği anlaşılmaktadır.
Zitieren
APA
Adıgüzel, A. (2026). İBN ABBAS’IN TEFSİR RİVAYETLERİNİN İMAM ŞÂFİÎ TARAFINDAN YAKLAŞIK YÜZ ADETLE SINIRLANDIRILMASI MESELESİ. Şarkiyat, 18(1), 6-24. https://doi.org/10.26791/sarkiat.1860901
Vancouver
Adıgüzel A. İBN ABBAS’IN TEFSİR RİVAYETLERİNİN İMAM ŞÂFİÎ TARAFINDAN YAKLAŞIK YÜZ ADETLE SINIRLANDIRILMASI MESELESİ. Şarkiyat. 2026;18(1):6-24. doi:10.26791/sarkiat.1860901
BibTeX
@article{Adgzel2026,
author = {Adıgüzel, Abdulcabbar},
title = {İBN ABBAS’IN TEFSİR RİVAYETLERİNİN İMAM ŞÂFİÎ TARAFINDAN YAKLAŞIK YÜZ ADETLE SINIRLANDIRILMASI MESELESİ},
journal = {Şarkiyat},
year = {2026},
volume = {18},
number = {1},
pages = {6--24},
doi = {10.26791/sarkiat.1860901}
}
EUVIMED