ZÜHD VE SALİHLİK ALGISI BAĞLAMINDA HADİS RAVİLERİNİN GÜVENİLİRLİK SORUNU: ABBÂD B. KESÎR ÖRNEĞİ
Şarkiyat · 04.07.2026 · 18 (1) · 342-357
DOI: 10.26791/sarkiat.1860760 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Şarkiyat, online erschienen am 04.07.2026. Verfasst von Fikret Özçelik. Die Arbeit nennt 69 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, hadis rivayetinde râvinin şahsî dindarlığı ile rivayet güvenilirliği arasındaki ilişkinin, cerh ve ta‘dîl ilmi çerçevesinde nasıl değerlendirildiğini ele almaktadır. Hadislerin sıhhatinin tespitinde râvilerin adalet ve zabt vasıflarının belirleyici olduğu; ancak toplum nezdinde salih, âbid ve zâhid olarak tanınan bazı râvilerin, rivayet ehliyeti bakımından güvenilir kabul edilmediği tespitinden hareket edilmiştir. Bu bağlamda ricâl literatüründe “sâlihu’l-hadîs” kavramının mahiyeti, kullanım alanı ve hadis münekkitleri nezdindeki değeri incelenmiş; bu tabirin her zaman tam bir tevsik anlamı taşımadığı ortaya konulmuştur. Çalışmanın ana eksenini, şahsî dindarlığıyla öne çıkmasına rağmen hadis ilminde zayıf kabul edilen Abbâd b. Kesîr (ö. 160/776) oluşturmaktadır. Abbâd b. Kesîr’in cerh ve ta‘dîl kaynaklarındaki değerlendirmeleri ele alınmış; onun özellikle zabt yönünden tenkit edildiği ve bu sebeple rivayetlerinin terk edildiği gösterilmiştir. Bu çerçevede Abbâd b. Kesîr’in isnadında yer aldığı üç rivayet ayrıntılı biçimde incelenmiştir: evde sopa/kamçı bulundurmayı emreden rivayet, gıybetin zinadan daha büyük bir günah olduğunu ifade eden rivayet ve Hz. Peygamber’in salatalık, hurma ve karpuzla ilgili yeme alışkanlıklarını geniş biçimde aktaran rivayet. Söz konusu rivayetler, isnad ve muhteva açısından değerlendirilmiş; özellikle Abbâd b. Kesîr’in yer aldığı senedlerin zayıf kabul edildiği, bazı rivayetlerin ise merfû değil, başkalarının sözleri olarak anlaşılması gerektiği ortaya konulmuştur. Ayrıca terğîb ve terhîb saikiyle yapılan rivayet uydurma faaliyetlerinin, salih kimseler aracılığıyla hadis literatürüne sızabildiği gösterilmiştir.
Zitieren
APA
Özçelik, F. (2026). ZÜHD VE SALİHLİK ALGISI BAĞLAMINDA HADİS RAVİLERİNİN GÜVENİLİRLİK SORUNU: ABBÂD B. KESÎR ÖRNEĞİ. Şarkiyat, 18(1), 342-357. https://doi.org/10.26791/sarkiat.1860760
Vancouver
Özçelik F. ZÜHD VE SALİHLİK ALGISI BAĞLAMINDA HADİS RAVİLERİNİN GÜVENİLİRLİK SORUNU: ABBÂD B. KESÎR ÖRNEĞİ. Şarkiyat. 2026;18(1):342-357. doi:10.26791/sarkiat.1860760
BibTeX
@article{zelik2026,
author = {Özçelik, Fikret},
title = {ZÜHD VE SALİHLİK ALGISI BAĞLAMINDA HADİS RAVİLERİNİN GÜVENİLİRLİK SORUNU: ABBÂD B. KESÎR ÖRNEĞİ},
journal = {Şarkiyat},
year = {2026},
volume = {18},
number = {1},
pages = {342--357},
doi = {10.26791/sarkiat.1860760}
}
EUVIMED