EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

DİL, KİMLİK, İKTİDAR: SÂMÂNÎLER DÖNEMİ SİYASETİNDE BEL’AMÎ AİLESİ

Ahmet Kuray, Remziye Çelik

Şarkiyat · 04.07.2026 · 18 (1) · 451-467

DOI: 10.26791/sarkiat.1858725 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Şarkiyat, online erschienen am 04.07.2026. Verfasst von Ahmet Kuray und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 2 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Bel’amîler, Sâmânîler döneminde idarî, ilmî ve kültürel faaliyetleriyle öne çıkan önemli bir ailedir. Vezirlik makamında uzun süre görev yapan bu aile, ilmî üretim ve tercüme faaliyetleri aracılığıyla Fars kültürünün ihyası ve Sünnî kimliğin kurumsallaşmasında belirleyici bir rol üstlenmiştir. Özellikle Ebû Alî el-Bel’amî, Taberî’nin tarih ve tefsir eserlerini Farsçaya tercüme ederek, Sünnî anlayışın Farsça konuşan kitleler arasında yayılmasına katkı sağlamıştır. Bu çerçevede çalışmada öncelikle Bel’amî ailesinin tarihsel arka planı, Sâmânî idarî yapısı içindeki konumu ve siyasî ilişkileri ele alınmıştır. Ardından tercüme faaliyetleri aracılığıyla Fars kültürüne sundukları katkılar ile Bâtınî gruplara karşı yürüttükleri fikrî mücadele ele alınmış; son olarak Bel’amî ailesine atfedilen eserler incelenmiştir. Çalışmanın temel amacı, Bel’amî ailesinin faaliyetlerinin yalnızca bireysel ilmî gayretler olarak değil, aynı zamanda Sâmânî iktidarının Sünnî meşruiyeti tahkim etmeye ve Fars kültürünü ihya etmeye yönelik bilinçli bir siyasî-dinî projesinin parçası olarak değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktır. Bu bağlamda elde edilen veriler, Bel’amî ailesinin tarih ve tefsir alanlarında üretilen normatif metinler aracılığıyla Sünnî kimliğin sınırlarının belirlenmesine ve bu kimliğin Farsça üzerinden dolaşıma sokulmasına belirgin biçimde katkı sağladığını ortaya koymaktadır. Bu süreçte Bel’amîler, Sâmânîler döneminde Mâverâünnehir’de Sünnî kimliğin kurumsallaşmasında olduğu kadar, İslâmî bir Fars kimliğinin teşekkülünde de merkezi bir rol üstlenmişlerdir.

Zitieren

APA

Kuray, A., & Çelik, R. (2026). DİL, KİMLİK, İKTİDAR: SÂMÂNÎLER DÖNEMİ SİYASETİNDE BEL’AMÎ AİLESİ. Şarkiyat, 18(1), 451-467. https://doi.org/10.26791/sarkiat.1858725

Vancouver

Kuray A, Çelik R. DİL, KİMLİK, İKTİDAR: SÂMÂNÎLER DÖNEMİ SİYASETİNDE BEL’AMÎ AİLESİ. Şarkiyat. 2026;18(1):451-467. doi:10.26791/sarkiat.1858725

BibTeX
@article{Kuray2026,
  author = {Kuray, Ahmet and Çelik, Remziye},
  title = {DİL, KİMLİK, İKTİDAR: SÂMÂNÎLER DÖNEMİ SİYASETİNDE BEL’AMÎ AİLESİ},
  journal = {Şarkiyat},
  year = {2026},
  volume = {18},
  number = {1},
  pages = {451--467},
  doi = {10.26791/sarkiat.1858725}
}
Kostenlos starten →