EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Yapay Zekâ ve Çok Anlamlılık: Arapça İfadelerin ChatGPT ile Analizi

Ahmet Kaplan

Şarkiyat Mecmuası / Journal of Oriental Studies · 04.05.2026 · 48 (1) · 62-87

DOI: 10.26650/jos.1815902 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Şarkiyat Mecmuası / Journal of Oriental Studies, online erschienen am 04.05.2026. Verfasst von Ahmet Kaplan. Die Arbeit nennt 37 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Bu çalışma, Arapçada anlam belirsizliğinin çok katmanlı yapısını merkeze alarak, büyük dil modellerinin söz konusu belirsizlikleri çözümleme kapasitesini ChatGPT örneği üzerinden değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın önemi, klasik Arap dili literatüründe ayrıntılı biçimde tartışılmış olan lebs/iltibâs olgusunu, çağdaş yapay zekâ teknolojileri kapsamında yeniden ele alarak iki farklı bilgi sistemini -geleneksel dilbilimsel birikim ile istatistiksel temelli doğal dil işleme yaklaşımlarını- karşılaştırmalı biçimde analiz etmesinden kaynaklanmaktadır. Çalışmada yöntem olarak, sözcüksel, sözdizimsel, anlambilimsel ve edimsel düzeylerde belirsizlik içeren örnekleri katmanlı örneklem yoluyla seçilmiş; modelin ürettiği yanıtları klasik sözlükler ve dilbilgisel ölçütlerle nitel karşılaştırmaya tabi tutulmuştur. Analiz sürecinde alternatif anlamları tespit edebilme, dilbilgisel olasılıkları ayırt etme, bağlamsal unsurları dikkate alma ve tarihsel anlam katmanlarıyla örtüşme gibi ölçütler esas alınmıştır. Bulgular, modelin biçimsel ve açık dilbilgisel yapılarda görece başarılı olduğunu; ancak düşük sıklıklı anlamları, tarihsel-semiyotik katmanları ve kültürel bağlama dayalı mecazları çoğu zaman göz ardı ettiğini göstermektedir. Özellikle istatistiksel önceliklendirme mekanizmasının tekil anlamı öne çıkararak alternatif ihtimalleri bastırdığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak çalışma, büyük dil modellerinin Arapça çok anlamlılığı kısmen yönetebildiğini, ancak insanî bağlam bilgisi ve tarihsel derinliği tam olarak taklit edemediğini ortaya koymakta; bu sistemlerin eleştirel ve teyit edici bir yaklaşımla kullanılması gerektiğini vurgulamaktadır.

Zitieren

APA

Kaplan, A. (2026). Yapay Zekâ ve Çok Anlamlılık: Arapça İfadelerin ChatGPT ile Analizi. Şarkiyat Mecmuası / Journal of Oriental Studies, 48(1), 62-87. https://doi.org/10.26650/jos.1815902

Vancouver

Kaplan A. Yapay Zekâ ve Çok Anlamlılık: Arapça İfadelerin ChatGPT ile Analizi. Şarkiyat Mecmuası / Journal of Oriental Studies. 2026;48(1):62-87. doi:10.26650/jos.1815902

BibTeX
@article{Kaplan2026,
  author = {Kaplan, Ahmet},
  title = {Yapay Zekâ ve Çok Anlamlılık: Arapça İfadelerin ChatGPT ile Analizi},
  journal = {Şarkiyat Mecmuası / Journal of Oriental Studies},
  year = {2026},
  volume = {48},
  number = {1},
  pages = {62--87},
  doi = {10.26650/jos.1815902}
}
Kostenlos starten →