Ανάπτυξη, χαρακτηρισμός και σταθερότητα μορφών φαρμάκων μικρής υδατοδιαλυτότητας με σύγχρονες μεθόδους
Aristotle University of Thessaloniki · 01.01.2025
DOI: 10.26262/heal.auth.ir.364941 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Aristotle University of Thessaloniki, erschienen am 01.01.2025. Verfasst von Παρθενιάδης und 1 weiteren Autor:innen.
Abstract (Originalsprache)
Η παρούσα Διδακτορική Διατριβή αποτελείται από αυτόνομα κεφάλαια, κάθε ένα από τα οποία περιγράφει διαφορετικούς στόχους όπως εξηγείται παρακάτω. Στο πρώτο Κεφάλαιο της παρούσας Διδακτορικής Διατριβής (ΔΔ) γίνεται συστηματική βιβλιογραφική ανασκόπηση των συνάμορφων συστημάτων χορήγησης φαρμάκων (CAMS), τα οποία χαρακτηρίζονται από το συνδυασμό δύο ή περισσότερων αρχικά κρυσταλλικών συστατικών χαμηλού μοριακού βάρους που σχηματίζουν ομοιογενές, μονοφασικό, άμορφο σύστημα. Τις τελευταίες δεκαετίες τα CAMS έχουν διερευνηθεί εκτενώς ως πολλά υποσχόμενη προσέγγιση για την αντιμετώπιση της χαμηλής υδατοδιαλυτότητας πολλών δραστικών φαρμακευτικών ουσιών. Τα αποτελέσματα της ανασκόπησης έδειξαν ότι οι περισσότερες μελέτες στα CAMS διεξήχθησαν κατά περίπτωση και μόνο λίγες συστηματικές εργασίες είναι διαθέσιμες. Η ποσοτική ανάλυση της βιβλιογραφίας υπογραμμίζει όχι μόνο τα πλέον ελκυστικά ερευνητικά σημεία, αλλά και τις μελλοντικές εξελίξεις που απαιτούνται για την περαιτέρω ανάπτυξη του πεδίου. Πραγματοποιήθηκε ολοκληρωμένη επισκόπηση της τρέχουσας βιβλιογραφίας με ποσοτική προσέγγιση, εστιάζοντας σε τρία κρίσιμα ποιοτικά χαρακτηριστικά των CAMS: τη συνδιαμόρφωση, τη φυσική σταθερότητα και τον ρυθμό διάλυσης. Συγκεκριμένα εξετάζονται η συνδιαμόρφωση, η μοριακή αναλογία φαρμάκου/συνδιαμορφωτή, οι μέθοδοι παρασκευής, η φυσική σταθερότητα και ο ρυθμός διάλυσης in vitro και in vivo. Για κάθε πτυχή πραγματοποιήθηκε ποσοτική αξιολόγηση της τρέχουσας κατάστασης, επιτρέποντας τον εντοπισμό τόσο πρόσφατων εξελίξεων όσο και εναπομενόντων ερευνητικών κενών. Στο δεύτερο Κεφάλαιο της παρούσας ΔΔ αναπτύχθηκαν συνάμορφα συστήματα μεταξύ γκριζεοφουλβίνης (GRI) και L-λευκίνης (LEU) σε αναλογία 2:1 (β/β), μέσω μιας νέας μεθόδου εξώθησης θερμού τήγματος υποβοηθούμενης από διαλύτη (mHME), η οποία περιλαμβάνει προκατεργασία του υλικού τροφοδοσίας με διάλυμα οξικού οξέος (AcOH) πριν από την εξώθηση. Ο σχηματισμός CAMS επιβεβαιώθηκε με κρυσταλλογραφία κόνεως (pXRD) και θερμική ανάλυση (DSC). Οι διαμοριακοί δεσμοί Η μεταξύ των καρβονυλικών ομάδων της GRI και των υδροξυλικών/αμινικών ομάδων της LEU ταυτοποιήθηκαν με φασματοσκοπία δονήσεων (ATR-FTIR). Οι μετρούμενες θερμοκρασίες υαλώδους μετάπτωσης (Tg) των εξωθημένων προϊόντων από το προκατεργασμένο υλικό ήταν σημαντικά χαμηλότερες από εκείνες της καθαρής άμορφης GRI και από τις τιμές που αναμένεται βάσει της εξίσωσης Gordon–Taylor, γεγονός που υποδεικνύει πλαστικοποιητική δράση του AcOH. Κατά τον έλεγχο του ρυθμού διάλυσης υπό συνθήκες υπερκορεσμού (δείκτης κορεσμού 0.0115) παρατηρήθηκαν συγκεντρώσεις φαρμάκου έως και 82× υψηλότερες από τη διαλυτότητα του κρυσταλλικού φαρμάκου, με τον υπερκορεσμό να διατηρείται για τουλάχιστον 24 h. Η προσθήκη μείγματος πλαστικοποιητή Compritol®/Kolliphor® 75:25 πριν από την εξώθηση δεν επηρέασε τον σχηματισμό των CAMS, αλλά μετέτρεψε το προφίλ διάλυσης από «ελατήριο-αλεξίπτωτο» σε «σταδιακή άνοδο προς το μέγιστο». Τα ευρήματα υποστηρίζουν τη χρήση συνδυασμού φαρμάκου/αμινοξέος για την παρασκευή CAMS, ιδίως σε φάρμακα υψηλής δόσης όπου τα πολυμερή είναι ακατάλληλα λόγω της ανάγκης μεγάλων αναλογιών. Στο τρίτο Κεφάλαιο παρασκευάστηκαν CAMS της GRI με τα αμινοξέα L-λυσίνη (LYS), L-βαλίνη (VAL) και L-μεθειονίνη (MET), τα οποία εμφανίζουν αυξανόμενη υδροφοβικότητα, με τη χρήση εξώθησης θερμού τήγματος (HME) τροποποιημένης με προκατεργασία του υλικού τροφοδοσίας με διαλύτη. Η συναμορφοποίηση αξιολογήθηκε μέσω πρόβλεψης της θερμοδυναμικής αναμειξιμότητας, θερμικής ανάλυσης (DSC), κρυσταλλογραφίας κόνεως (pXRD) και φασματοσκοπίας δονήσεων (ATR-FTIR). Το εύρος θερμοκρασιών αποικοδόμησης καθορίστηκε με θερμοσταθμική ανάλυση (TGA) και DSC, ενώ οι διαλυτότητες του κρυσταλλικού και του άμορφου φαρμάκου προσδιορίστηκαν με τη μέθοδο εξασθένισης υπεριώδους ακτινοβολίας. Η φυσική σταθερότητα των CAMS GRI/AA ήταν εξαιρετική για τις αναλογίες 1:1 και 1:2, όπως έδειξαν οι επιταχυνόμενες δοκιμασίες σταθερότητας. Ο έλεγχος του ρυθμού διάλυσης υπό συνθήκες υπερκορεσμού των ισομοριακών CAMS των πιο υδρόφοβων MET και VAL εμφάνισε παρατεταμένα επίπεδα υπερκορεσμού, άνω της διαλυτότητας του άμορφου φαρμάκου· αντιθέτως, οι αναλογίες 2:1 και 1:2 παρήγαγαν χαμηλότερο υπερκορεσμό λόγω μερικής ανακρυστάλλωσης κατά τη διάρκεια του ελέγχου, παρά την καλή φυσική σταθερότητα. Τα CAMS της υδρόφιλης LYS ήταν φυσικά σταθερά, αλλά εμφάνισαν χαμηλό ρυθμό διάλυσης, πιθανόν λόγω αυτό-συσχετισμού της LYS στο ύδωρ. Η προσθήκη διαβρεκτικού παράγοντα στο μέσο διάλυσης βελτίωσε τον ρυθμό χωρίς να αλλάξει το προφίλ διάλυσης. Επειδή προηγούμενες προσπάθειες συναμορφοποίησης των GRI/AA με καθαρά μηχανικές μεθόδους είχαν μόνο μερική επιτυχία, η HME με προκατεργασία διαλύτη αναδεικνύεται ως εξαιρετική εναλλακτική λύση σε περιπτώσεις όπου μηχανικές τεχνικές ή εξάτμιση διαλύτη αποτυγχάνουν. Στο τέταρτο Κεφάλαιο διερευνήθηκε η ανάπτυξη CAMS της GRI με τρία αμινοξέα, L-λυσίνη (GRI/LYS), L-μεθειονίνη (GRI/MET) και L-βαλίνη (GRI/VAL), χρησιμοποιώντας διαφορετικές μεθόδους: εξώθηση θερμού τήγματος με προκατεργασία διαλύτη (mHME), άλεση σε σφαιρόμυλο (BM), τήξη ακολουθούμενη από ταχεία ψύξη (QC) και εξάτμιση διαλύτη (SE). Η συγκριτική μελέτη διευκρίνισε τον ρόλο της προκατεργασίας διαλύτη και της θερμικής καταπόνησης κατά την mHME. Ο σχηματισμός CAMS αξιολογήθηκε με κρυσταλλογραφία κόνεως (pXRD) και διαμορφωμένη DSC. Επιτυχής συναμορφοποίηση επιτεύχθηκε αποκλειστικά με mHME, υπογραμμίζοντας τη σημασία της θερμικής καταπόνησης. Η παρουσία δεσμών Η ταυτοποιήθηκε φασματοσκοπικά (ATR-FTIR) στα προϊόντα mHME και SE από την εξαφάνιση της κορυφής του καρβονυλίου στα 1658 cm-1, γεγονός που υποδηλώνει τον κρίσιμο ρόλο του AcOH στην προκατεργασία του υλικού τροφοδοσίας. Ο χρόνος δομικής χαλάρωσης των CAMS μετρήθηκε με παρακολούθηση θερμικής δραστηριότητας (TAM), ενώ η θερμοκρασία δευτερογενούς χαλάρωσης Johari–Goldstein (β-χαλάρωση) εκτιμήθηκε με δυναμική μηχανική ανάλυση (DMA). Οι τιμές τDβ και Tgβ αύξαναν κατά τη σειρά GRI/LYS < GRI/MET < GRI/VAL. Βρέθηκαν ισχυρές συσχετίσεις μεταξύ Tgβ και τDβ (R2 = 0.9922) καθώς και μεταξύ Tgβ και των παραμέτρων διαλυτότητας Hansen (R2 = 0.9965). Οι δοκιμές ρυθμού διάλυσης/διαπερατότητας in vitro με το σύστημα MicroFLUX™, στο οποίο τα διαμερίσματα δότη και δέκτη χωρίζονται με λιπόφιλη μεμβράνη/υδρόφιλο φίλτρο, έδειξαν ότι τα CAMS GRI/VAL και GRI/MET παρείχαν σημαντικά υψηλότερη απελευθέρωση και διαπερατότητα σε σχέση με το άμορφο φάρμακο, χάρη στον αυξημένο ρυθμό διάλυσης και τον παρατεταμένο υπερκορεσμό. Στο πέμπτο Κεφάλαιο παρασκευάστηκαν συναμόρφα συστήματα (CAMS) της εξεμεστάνης (EXE) με τρία αμινοξέα (ΑΑ) αυξανόμενης υδροφοβικότητας ως συνδιαμορφωτές: (i) L-λυσίνη (LYS), (ii) L-βαλίνη (VAL) και (iii) L-μεθειονίνη (MET), με χρήση της μεθόδου mHME. Η θερμική ανάλυση (DSC, TGA) καθοδήγησε την επιλογή των συνθηκών επεξεργασίας και επιβεβαίωσε την ικανότητα σχηματισμού υαλώματος της EXE (κλάση III) με Tg στους 91.2 °C. Οι παράμετροι διαλυτότητας κατά Hansen (Δδₜ < 4 MPa1/2) προέβλεψαν ευνοϊκή αναμειξιμότητα φαρμάκου/συνδιαμορφωτή. Η pXRD και η DSC επιβεβαίωσαν την επιτυχή συναμορφοποίηση των EXE/LYS (1:1 και 1:2), EXE/MET (1:1) και EXE/VAL (2:1). Το ATR-FTIR έδειξε ότι ο σχηματισμός CAMS οφείλεται κυρίως σε απλή μοριακή ανάμειξη με ασθενείς αλληλεπιδράσεις. Η φυσική σταθερότητα αξιολογήθηκε με ισοθερμική μικροθερμιδομετρία, δυναμική μηχανική ανάλυση (DMA) και δοκιμασία σταθερότητας υπό επιταχυνόμενες συνθήκες (40 °C/75 % RH). Τα συστήματα EXE/LYS εμφάνισαν τον μεγαλύτερο χρόνο δομικής χαλάρωσης (τDβ) και την υψηλότερη δευτερογενή θερμοκρασία υαλώδους μετάπτωσης (Tgβ), υποδεικνύοντας άριστη σταθερότητα. Το CAMS EXE/MET είχε μέτρια σταθερότητα, ενώ το EXE/VAL ήταν το λιγότερο σταθερό. Στη δοκιμασία του ρυθμού διάλυσης υπό συνθήκες υπερκορεσμού, το EXE/LYS (1:1) παρουσίασε προφίλ «ελατηρίου - αλεξίπτωτου» με σταθερά επίπεδα υπερκορεσμού, υπερέχοντας έναντι των άλλων CAMS EXE/AA. Τέλος, αναδείχθηκαν ισχυρές συσχετίσεις μεταξύ Δδₜ, τDβ και Tgβ, επιβεβαιώνοντας τη χρησιμότητα των παραμέτρων αυτών για την πρόβλεψη της σταθερότητας των CAMS. Στο έκτο Κεφάλαιο παρασκευάστηκαν ισομοριακά CAMS της GRI με τρεις συνδιαμορφωτές (LYS, MET και VAL) με mHME και αξιολογήθηκαν για την συμπεριφορά τους κατά τη συμπίεση και τη φυσική σταθερότητα των παραγόμενων δισκίων. Οι κόνεις των CAMS συμπιέστηκαν σε τρεις ομόλογες θερμοκρασίες (Th = 0.20, 0.40 και 0.80, που αντιστοιχούν σε θερμοκρασίες συμπίεσης 22.5 oC, ≈ 45 oC και ≈ 90 oC, αντίστοιχα). Η συμπεριφορά κατά τη συμπίεση αξιολογήθηκε από προφίλ δύναμης-μετατόπισης και παραμέτρους του μοντέλου Heckel. Η αντοχή σε εφελκυσμό και η μορφολογία των δισκίων αξιολογήθηκαν από δοκιμασίες διαμετρικής θραύσης και μικροφωτογραφίες ηλεκτρονικής μικροσκοπίας σάρωσης. Ενώ, η πρόσληψη υγρασίας και η σταθερότητα αξιολογήθηκαν από μελέτες ρόφησης-εκρόφησης υγρασίες, περίθλαση κόνεων ακτινών Χ και μικροχωρική χαρτογράφηση με φασματοσκοπία Raman χαμηλής συχνότητας. Διαπιστώθηκε ότι η συναμορφοποίηση μείωσε την πίεση υποχώρησης των CAMS, από 121 MPa για την κρυσταλλική GRI σε 56-68 MPa, υποδεικνύοντας σημαντικά βελτιωμένη πλαστικότητα. Τα δισκία που παρήχθησαν σε Th = 0.20 πέτυχαν το υψηλότερο κλάσμα στερεού (0.97 - 0.99) και αντοχή σε εφελκυσμό (1.4 - 1.7 MPa) με τη μικρότερη ελαστική ανάκτηση. Η συμπίεση σε υψηλές θερμοκρασίες δεν αύξησε περαιτέρω την αντοχή των δισκίων, αλλά μείωσε τη δύναμη εκβολής. Όλα τα συνάμορφα δισκία εμφάνισαν χαμηλή υγροσκοπικότητα και παρέμειναν πλήρως άμορφα μετά από 90 ημέρες φύλαξης στους 45 oC/75 % RH, σε αντίθεση με τα δισκία του άμορφου φαρμάκου, τα οποία ανακρυσταλλώθηκαν εντός 30 ημερών, επιβεβαιώνοντας έτσι την εξαιρετική σταθερότητα των CAMS εντός του δισκίου. Ωστόσο, η χαρτογράφηση Raman χαμηλής συχνότητας ανίχνευσε απομονωμένους υπολειμματικούς κρυστάλλους GRI, υποδηλώνοντας ότι η ισομοριακή αναλογία GRI/AA είναι κοντά, αλλά όχι ακριβώς, στη βέλτιστη μοριακή αναλογία. Αυτά τα ευρήματα καταδεικνύουν τη δυνατότητα άμεσης συμπίεσης κόνεων CAMS γκριζεοφουλβίνης/αμινοξέων που παρασκευάστηκαν με mHME σε ανθεκτικά και σταθερά δισκία.
Schlagwörter
Zitieren
APA
Παρθενιάδης, & Β., Ι. (2025). Ανάπτυξη, χαρακτηρισμός και σταθερότητα μορφών φαρμάκων μικρής υδατοδιαλυτότητας με σύγχρονες μεθόδους. Aristotle University of Thessaloniki. https://doi.org/10.26262/heal.auth.ir.364941
Vancouver
Παρθενιάδης, Β. Ι. Ανάπτυξη, χαρακτηρισμός και σταθερότητα μορφών φαρμάκων μικρής υδατοδιαλυτότητας με σύγχρονες μεθόδους. Aristotle University of Thessaloniki. 2025. doi:10.26262/heal.auth.ir.364941
BibTeX
@article{2025,
author = {Παρθενιάδης and Β., Ιωάννης},
title = {Ανάπτυξη, χαρακτηρισμός και σταθερότητα μορφών φαρμάκων μικρής υδατοδιαλυτότητας με σύγχρονες μεθόδους},
journal = {Aristotle University of Thessaloniki},
year = {2025},
doi = {10.26262/heal.auth.ir.364941}
}
EUVIMED