Κατανόηση συγκεκριμένων αλληλεπιδράσεων σε οργανίδια διαχωρισμένων φάσεων από γεννητικά κύτταρα μέσω προσομοιώσεων πολλαπλής κλίμακας
Aristotle University of Thessaloniki · 01.01.2024
DOI: 10.26262/heal.auth.ir.358830 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Aristotle University of Thessaloniki, erschienen am 01.01.2024. Verfasst von Vasileios A. Xenidis.
Abstract (Originalsprache)
Η αποκρυπτογράφηση της επίδρασης της αλληλουχίας πρωτεϊνών στον σχηματισμό συμπλόκων αποτελεί σημαντική πρόκληση στη Θεωρητική Χημεία. Παρά το ότι οι μοριακές προσομοιώσεις σε συνδυασμό με τους υπολογισμούς ελεύθερης ενέργειας παρέχουν πολύτιμες πληροφορίες για τις χημικές και βιολογικές ιδιότητες των πρωτεϊνικών αλληλουχιών, το υπολογιστικό τους κόστος απαιτεί την χρήση πιο αποτελεσματικών μεθόδων, όπως οι προσομοιώσεις Coarse-grained (CG). Στο πλαίσιο των βασικών εγγενώς διαταραγμένων περιοχών (Intrinsically Disordered Regions) H-I, J, K και L εντός της πρωτεΐνης MUT-16, που αναγνωρίζονται ως βασικές για το σχηματισμό του οργανιδίου mutator focus, οι προσομοιώσεις CG στοχεύουν στην περιοχή που εκτείνεται στα αμινοξέα 633-944, 633-850, 851-944 αποκαλύπτοντας κρίσιμους παράγοντες, όπως το μέγεθος της πρωτεΐνης και την παρουσία αρωματικών αμινοξέων. Οι συγκεκριμένες προσομοιώσεις έδειξαν τον σχηματισμό συμπλόκου σε σημαντικό βαθμό, με τα αποτελέσματα να ευθυγραμμίζονται με τη βιβλιογραφία, υπογραμμίζοντας τον ρόλο της περιοχής στην προώθηση της συσσωμάτωσης πρωτεϊνών και του διαχωρισμού φάσεων. Η αλληλουχία του συμπλόκου περιλαμβάνει αποκλειστικά φαινυλαλανίνη και τυροσίνη, αμινοξέα τα οποία είναι γνωστό ότι επηρεάζουν τη συμπεριφορά διαχωρισμού φάσεων. Η παρουσία ή η απουσία τους φάνηκε να επηρεάζει σημαντικά το μέγεθος του συμπλόκου, δίνοντας έμφαση στην περίπλοκη σχέση μεταξύ του μεγέθους της πρωτεΐνης, της περιεκτικότητας σε αρωματικά αμινοξέα και της απόδοσης διαχωρισμού φάσεων της πρωτεΐνης MUT-16. Στη συνέχεια, προκειμένου να μελετηθούν περαιτέρω οι σχέσεις αλληλουχίας-ιδιοτήτων της πρωτεΐνης, χρησιμοποιήθηκε ένα μεγάλο γλωσσικό μοντέλο πρωτεΐνης (protein Large-Language-model). Τα μοντέλα αυτά όχι μόνο έχουν τη δυνατότητα μείωσης των απαιτούμενων δεδομένων εκμάθησης μέσω της ενεργητικής μάθησης, αλλά είναι επίσης εφικτό να συμβάλλουν στην κατανόηση του μηχανισμού δέσμευσης μεταξύ του συμπυκνώματος MUT-16 και των διαταραγμένων πεπτιδίων. Το συγκεκριμένο μοντέλο παρήγαγε, πριν και μετά τον συντονισμό ακριβείας (fine-tuning), εγγενώς διαταραγμένα πεπτίδια (Intrinsically disordered peptides) (μήκους 51-αμινοξέων). Η διαδικασία συντονισμού ακριβείας (fine-tuning) περιλάμβανε εκπαίδευση με εγγενώς διαταραγμένες πρωτεΐνες (Intrinsically disordered proteins) από τη βάση δεδομένων DisProt. Στη συνέχεια, το ποσοστό της διαταραχής και στις δύο περιπτώσεις αξιολογήθηκε μέσω της βαθιάς μάθησης (deep learning). Τα αποτελέσματα έδειξαν αξιοσημείωτη αύξηση στη παραγωγή διαταραγμένων πεπτιδίων μετά το συντονισμό ακριβείας του μεγάλου γλωσσικού μοντέλου πρωτεΐνης. Επιπλέον, οι παρατηρούμενες συχνότητες αμινοξέων αποκάλυψαν διαφοροποιημένες αλλά εντυπωσιακές παραλλαγές. Παρά το γεγονός ότι προάγει σημαντικά την διαταραχή, το αμινοξύ προλίνη (P) χρησιμοποιήθηκε ελαφρώς λιγότερο συχνά μετά το συντονισμό ακριβείας, υπογραμμίζοντας έτσι την κρίσιμη επίδραση της αλληλουχίας και της ταυτότητας των αμινοξέων στην επίδραση της διαταραχής. Σε αυτό το πλαίσιο, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην πιθανότητα ύπαρξης συγκεκριμένων βασικών μοτίβων αμινοξέων, παρόμοια με «λέξεις» στη γλώσσα των αμινοξέων. Επιπλέον, η έρευνα επεκτείνεται σε ευρύτερα μοτίβα ακολουθίας, ανάλογα με τη «γραμματική» που επηρεάζει τη διαδικασία διαταραχής και τον επακόλουθο διαχωρισμό φάσεων. Η έρευνά μας ενσωματώνει προσομοιώσεις CG, υπολογισμούς ελεύθερης ενέργειας και ένα διαφορετικό LLM που χρησιμοποιεί Bayesian Optimization. Οραματιζόμαστε ότι η συγκεκριμένη μεθοδολογία θα μας βοηθήσει να κατανοήσουμε καλύτερα τις σχέσεις αλληλουχίας-ιδιοτήτων των πρωτεϊνων (σύνδεση συμπλόκου).
Schlagwörter
Zitieren
APA
Xenidis, V. A. (2024). Κατανόηση συγκεκριμένων αλληλεπιδράσεων σε οργανίδια διαχωρισμένων φάσεων από γεννητικά κύτταρα μέσω προσομοιώσεων πολλαπλής κλίμακας. Aristotle University of Thessaloniki. https://doi.org/10.26262/heal.auth.ir.358830
Vancouver
Xenidis VA. Κατανόηση συγκεκριμένων αλληλεπιδράσεων σε οργανίδια διαχωρισμένων φάσεων από γεννητικά κύτταρα μέσω προσομοιώσεων πολλαπλής κλίμακας. Aristotle University of Thessaloniki. 2024. doi:10.26262/heal.auth.ir.358830
BibTeX
@article{Xenidis2024,
author = {Xenidis, Vasileios A.},
title = {Κατανόηση συγκεκριμένων αλληλεπιδράσεων σε οργανίδια διαχωρισμένων φάσεων από γεννητικά κύτταρα μέσω προσομοιώσεων πολλαπλής κλίμακας},
journal = {Aristotle University of Thessaloniki},
year = {2024},
doi = {10.26262/heal.auth.ir.358830}
}
EUVIMED