Akarsu Çökellerinde Gelişen Peribacalarının Jeomorfoturizm Açısından Değerlendirilmesi: Uşak-Eşme Örneği / Evaluation of Fairy Chimneys Developed in Fluvial Deposits in Terms of Geomorphotourism: The Uşak–Eşme Case
Türkiye Jeoloji Bülteni / Geological Bulletin of Turkey · 17.05.2026 · 69 (4) · 191-218
DOI: 10.25288/tjb.1809902 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Türkiye Jeoloji Bülteni / Geological Bulletin of Turkey, online erschienen am 17.05.2026. Verfasst von Sevgi Dönmez. Die Arbeit nennt 26 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, Uşak ili Eşme ilçesi sınırları içerisinde yer alan ve akarsu kaynaklı sedimenter birikintiler üzerinde gelişmiş peribacalarının oluşum mekanizmalarını jeolojik ve jeomorfolojik açıdan çok katmanlı bir yaklaşımla incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma alanındaki peribacaları, tüflerde gelişen klasik örneklerin aksine, alüvyon ve kolüvyon kökenli, zayıf tutturulmuş çökellerdeki litolojik heterojenlik, farklı ayrışma ve yüzeysel akış erozyonu süreçlerinin etkileşimiyle meydana gelmiştir.Bölgedeki kayaçlar, çakıltaşı, kumtaşı, silttaşı ve kısmen kiltaşı ardalanmasıyla karakterize edilir. Bu kayaçlar içerisinde nispeten dirençli zonların varlığı, peribacası oluşumunu kontrol eden temel litolojik faktörlerden biridir. Akarsu ağının dik yamaçlarda oluşturduğu lineer erozyon, aşınıma direnci düşük kayaçlar üzerinde selektif aşındırmayı hızlandırmakta; üstteki koruyucu tabaka altında farklı aşınım hızları nedeniyle sütun yapılar gelişmektedir.Çalışmada, arazi morfolojik gözlemleri, sedimentolojik özellikler, eğim ve profil ölçümleri ile dijital arazi modeli (DEM) destekli morfometrik değerlendirmeler kullanılarak oluşum süreci çok yönlü olarak ortaya konulmuştur. Bulgular, peribacalarının hem morfojenetik olarak özgün hem de litoloji ile doğrudan ilişkili jeolojik miras ögeleri olduğunu göstermektedir.Bu doğal şekillerin barındırdığı bilimsel açıklanabilirlik, eğitim potansiyeli, estetik değer ve peyzaj bütünlüğü, onları sadece jeomorfolojik değil aynı zamanda jeoturizm kapsamında korunması ve tanıtılması gereken jeolojik miras unsurları haline getirmektedir. Uşak-Eşme yöresinde tespit edilen bu peribacası oluşumları, Türkiye'deki peribacası envanteri açısından da literatüre katkı sunmaktadır. Çalışma, bu tür oluşumların sürdürülebilir jeoturizm politikaları kapsamında değerlendirilmesini önermektedir.
Zitieren
APA
Dönmez, S. (2026). Akarsu Çökellerinde Gelişen Peribacalarının Jeomorfoturizm Açısından Değerlendirilmesi: Uşak-Eşme Örneği / Evaluation of Fairy Chimneys Developed in Fluvial Deposits in Terms of Geomorphotourism: The Uşak–Eşme Case. Türkiye Jeoloji Bülteni / Geological Bulletin of Turkey, 69(4), 191-218. https://doi.org/10.25288/tjb.1809902
Vancouver
Dönmez S. Akarsu Çökellerinde Gelişen Peribacalarının Jeomorfoturizm Açısından Değerlendirilmesi: Uşak-Eşme Örneği / Evaluation of Fairy Chimneys Developed in Fluvial Deposits in Terms of Geomorphotourism: The Uşak–Eşme Case. Türkiye Jeoloji Bülteni / Geological Bulletin of Turkey. 2026;69(4):191-218. doi:10.25288/tjb.1809902
BibTeX
@article{Dnmez2026,
author = {Dönmez, Sevgi},
title = {Akarsu Çökellerinde Gelişen Peribacalarının Jeomorfoturizm Açısından Değerlendirilmesi: Uşak-Eşme Örneği / Evaluation of Fairy Chimneys Developed in Fluvial Deposits in Terms of Geomorphotourism: The Uşak–Eşme Case},
journal = {Türkiye Jeoloji Bülteni / Geological Bulletin of Turkey},
year = {2026},
volume = {69},
number = {4},
pages = {191--218},
doi = {10.25288/tjb.1809902}
}
EUVIMED