Avrupa’dan Sürdürülebilir Eko-Mahalleler: Farklı Uygulama Modellerinin Karşılaştırmalı Değerlendirilmesi
Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi · 06.11.2026 · (22) · 1-35
DOI: 10.25287/ohuiibf.1747822 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, online erschienen am 06.11.2026. Verfasst von Hülya Küçük Bayraktar. Die Arbeit nennt 121 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışmanın amacı, çevresel kirliliğin ve ekolojik sorunların azaltılmasına, kentte sürdürülebilir yaşam alanlarının oluşturulmasına katkı sağlayan eko-mahalleleri karşılaştırmalı olarak incelemek ve Türkiye’ye öneriler sunmaktır. Bu bağlamda Avrupa’dan BedZED, Bo01, ZAC de Bonne, Vauban, Hammarby Sjöstad ve Lombok olmak üzere toplam 6 eko-mahalle, farklı planlama rejimlerini, dönemleri ve gelişim türlerini temsil edecek biçimde amaçlı örnekleme ile seçilmiştir. Çalışmada nitel karşılaştırmalı vaka analizi deseni kullanılarak eko-mahalleler; tarihsel arka plan, planlama yaklaşımı, ulaşım, enerji, su ve atık yönetimi, toplumsal katılım ve sosyal kapsayıcılık temalarında ve bu temalara ait göstergeler üzerinden değerlendirilmiştir. Bu çerçevede eko-mahallelerle ilgili literatür, resmi planlama ve izleme raporları ile kurumsal belgeler incelenmiştir. Türkçe literatürde eko-kent ve ekolojik planlama üzerine çalışmalar bulunmakla birlikte, birden fazla Avrupa eko-mahallesini ortak bir çerçevede karşılaştıran çalışma sayısı sınırlıdır. Uluslararası literatürde ise önemli sayıda çalışma bulunmakla birlikte bu çalışmaların büyük bölümü tek bir eko-mahalleye odaklanmaktadır. Bu nedenle çalışma, 6 vakayı ortak bir gösterge çerçevesiyle karşılaştırması ve tasarım hedefleri ile gerçekleşen performans arasındaki farkları görünür kılması bakımından literatüre katkı sunmaktadır. Çalışmadan elde edilen bulgular değerlendirildiğinde; BedZED ve Vauban öncü projeler olarak enerji verimliliği, pasif tasarım ve düşük karbon salımı hedefleriyle öne çıkmaktadır; ancak BedZED’de biyokütle kojenerasyon sisteminin devre dışı kalması, tasarım hedefi ile gerçekleşen performans arasında belirgin bir açık yaratmıştır. Bo01 ve Hammarby Sjöstad belediye öncülüğünde yenilenebilir enerji ve entegre altyapı (enerji-su-atık) çözümlerinde öne çıkmakla birlikte sosyal karışım bakımından eleştirilere konu olmaktadır. ZAC de Bonne’da sosyal konut oranının hedeflenen %35’ten %40’a ulaşması sosyal karışımda olumlu sonuç verirken ölçülen enerji tüketimi hedeflerin üzerinde kalmıştır. Lombok ise topluluk girişimleriyle dönüşen mevcut bir mahalle olarak katılım ve akıllı enerji uygulamalarında öne çıkmakta, ancak soylulaştırma baskısıyla karşı karşıya kalmaktadır. Bu bulgular, eko-mahallelerin teknik başarısının sosyal kapsayıcılıkla her zaman örtüşmediğini; bununla birlikte eko-mahallelerin katılım, karma mülkiyet ve ölçüme dayalı izleme konularında Türkiye’ye örnek olabileceğini göstermektedir.
Zitieren
APA
Bayraktar, H. K. (2026). Avrupa’dan Sürdürülebilir Eko-Mahalleler: Farklı Uygulama Modellerinin Karşılaştırmalı Değerlendirilmesi. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 1-35. https://doi.org/10.25287/ohuiibf.1747822
Vancouver
Bayraktar HK. Avrupa’dan Sürdürülebilir Eko-Mahalleler: Farklı Uygulama Modellerinin Karşılaştırmalı Değerlendirilmesi. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 2026:1-35. doi:10.25287/ohuiibf.1747822
BibTeX
@article{Bayraktar2026,
author = {Bayraktar, Hülya Küçük},
title = {Avrupa’dan Sürdürülebilir Eko-Mahalleler: Farklı Uygulama Modellerinin Karşılaştırmalı Değerlendirilmesi},
journal = {Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi},
year = {2026},
number = {22},
pages = {1--35},
doi = {10.25287/ohuiibf.1747822}
}
EUVIMED