Osmanlı’dan Dijital Dönüşüme Türkiye’de Sanayileşme Süreci: Ahilik Geleneğinden Endüstri 4.0’a Ekonomik ve Siyasal Bir Değerlendirme
İktisadi İdari ve Siyasal Araştırmalar Dergisi · 30.10.2026 · (29) · 1055-1089
DOI: 10.25204/iktisad.1749581 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift İktisadi İdari ve Siyasal Araştırmalar Dergisi, online erschienen am 30.10.2026. Verfasst von M. Adil Salepçioğlu. Die Arbeit nennt 112 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, Osmanlı Devleti’ndeki sanayileşme anlayışı ile günümüz dijital sanayi yapısını, dış finansman ve teknoloji bağımlılığının ekonomik karar alma özerkliğini sınırlandırarak mali egemenlik ve siyasal meşruiyet üzerinde baskı oluşturabileceği analitik önermesi çerçevesinde karşılaştırmalı olarak incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, tarihsel kurumsalcılık yaklaşımına dayanan literatür temelli karşılaştırmalı nitel inceleme olarak tasarlanmıştır. Analiz, 13. yüzyılda ortaya çıkan Ahilik ve lonca düzeninden Cumhuriyet dönemi devletçiliğine, 1980 sonrası piyasa odaklı dönüşüme ve Endüstri 4.0 ile Endüstri 5.0 eksenindeki dijital sanayileşmeye uzanan süreci kapsamaktadır. Veri kaynaklarını akademik kitaplar, hakemli makaleler, resmî kurum raporları ve politika belgeleri oluşturmaktadır. Dönemler; koordinasyon mekanizması, güvenin kaynağı, kalite denetimi, fiyat oluşumu, yaptırım araçları ve siyasal işlev olmak üzere altı boyutta karşılaştırılmıştır. Bulgular, Türkiye’nin sanayileşme tarihinde ekonomik faaliyetlerin kurumsal olarak düzenlenmesi, üretimde güven ve kalite arayışı ile ekonomik kapasitenin siyasal egemenlikle ilişkilendirilmesi biçiminde üç temel sürekliliğin bulunduğunu göstermektedir. Bununla birlikte koordinasyonun ölçeği, güvenin kaynağı ve denetim araçları; yerel ve kişisel ilişkilerden bürokratik yapılara, piyasa ağlarına ve veri temelli yönetişime doğru dönüşmüştür. Dış finansman veya yabancı teknoloji kullanımı tek başına siyasal bağımlılık yaratmamakta; ancak alternatiflerin sınırlı, yerli kapasitenin yetersiz ve dış aktörlerin stratejik kararlar üzerindeki etkisinin yüksek olduğu koşullarda mali egemenlik ve siyasal meşruiyet üzerindeki baskı artmaktadır.
Zitieren
APA
Salepçioğlu, M. A. (2026). Osmanlı’dan Dijital Dönüşüme Türkiye’de Sanayileşme Süreci: Ahilik Geleneğinden Endüstri 4.0’a Ekonomik ve Siyasal Bir Değerlendirme. İktisadi İdari ve Siyasal Araştırmalar Dergisi, 1055-1089. https://doi.org/10.25204/iktisad.1749581
Vancouver
Salepçioğlu MA. Osmanlı’dan Dijital Dönüşüme Türkiye’de Sanayileşme Süreci: Ahilik Geleneğinden Endüstri 4.0’a Ekonomik ve Siyasal Bir Değerlendirme. İktisadi İdari ve Siyasal Araştırmalar Dergisi. 2026:1055-1089. doi:10.25204/iktisad.1749581
BibTeX
@article{Salepiolu2026,
author = {Salepçioğlu, M. Adil},
title = {Osmanlı’dan Dijital Dönüşüme Türkiye’de Sanayileşme Süreci: Ahilik Geleneğinden Endüstri 4.0’a Ekonomik ve Siyasal Bir Değerlendirme},
journal = {İktisadi İdari ve Siyasal Araştırmalar Dergisi},
year = {2026},
number = {29},
pages = {1055--1089},
doi = {10.25204/iktisad.1749581}
}
EUVIMED