Manşetlerden ve Ekranlardan Zihinlere: Cerattepe Çevre Hareketine Karşı Komplo Teorilerinin Silah Olarak Kullanımı
Mülkiye Dergisi · 16.06.2026 · 50 (2) · 526-569
DOI: 10.25064/mulkiye.1777503 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Mülkiye Dergisi, online erschienen am 16.06.2026. Verfasst von Nejdet Özberk. Die Arbeit nennt 93 Literaturangaben. Gefördert von: yok.
Abstract (Originalsprache)
Komplo teorileri, özellikle otoriter popülist rejimlerde, toplumsal ve çevresel muhalefeti bastırmak ve bertaraf etmek için sıkça başvurulan bir silahtır. Bu makale, Artvin’de Cerattepe çevre hareketine karşı icra edilen hükümet ve şirket destekli medya pratiklerini ve söylemlerini, popülist ve komplocu anlatılar bağlamında incelemektedir. Cerattepe’deki madencilik faaliyetlerine karşı çıkan çevreciler, 2016 yılı boyunca sadece ekolojik kaygılarla değil, aynı zamanda ulusal güvenliğe tehdit oluşturdukları iddiasıyla hedef alınmışlardır. Bu bağlamda, Eirikur Bergmann’ın “üç aşamalı komplocu popülizm modeli” kullanılarak, çevreci hareketin önce “dış mihrakların maşası”, “Alman devşirmesi” olarak yaftalandığı, ardından “terör destekçisi”, “içerideki hainler” olarak damgalandığı ve nihayetinde hükümetin ve liderin milleti bu tehditlerden koruyan kahraman olarak sunulduğu söylemsel süreç analiz edilmiştir. Çalışma, performatif söylem analizi yöntemiyle hükümet yanlısı medya haberlerini (Star, aHaber, Sabah, Yeni Akit, Güneş, Akşam, Takvim) ve sosyal medya anlatılarını inceleyerek Cerattepe hareketinin nasıl kriminalize edildiğinin ve gayrimeşrulaştırıldığının izini sürmektedir. Karşılaştırmalı olarak muhalif medya haberleri (Birgün, Diken, Sözcü, Evrensel) ve Yeşil Artvin Derneği gibi sivil toplum aktörlerinden gelen açıklamaları da söylemsel çatışmaların ve karşı anlatıların haritasını çıkarmak için analize dahil edilmiştir. Çalışmanın ampirik verileri, medya arşivlerinde yapılan kapsamlı taramalar, Yeşil Artvin Derneği’nin, maden şirketinin ve hükümetin basın açıklamaları ve dolaylı gözlemler aracılığıyla derlenmiş, 2016 yılı boyunca tekrar eden komplo epizodları sürecinde manşet ve ekranlara yansıyan görsellerden oluşmaktadır. Bulgular, Cerattepe örneğinde komplo teorilerinin sadece retorik araçlar değil, aynı zamanda otoriter-popülist yönetimin stratejik araçları olarak işlev gördüğünü ortaya koymaktadır. Cerattepe örneği, komplo teorilerinin otoriter-popülist yönetim bağlamında krizlerin iktidarı konsolide etmek ve muhalefeti bastırmak için nasıl performatif bir şekilde inşa edildiğini göstermektedir. Toplumsal iktidar ilişkilerine içkin bu komplo anlatıları, dijital linç, itibarsızlaştırma ve muhalif seslerin kamusal alandan dışlanması gibi mekanizmalar aracılığıyla çevresel aktivizmin kriminalize edilmesini meşrulaştırmakta ve demokratik katılımın aşınmasını kolaylaştırmaktadır. Bu örnek olay incelemesi, Türkiye’deki çevresel adalet mücadelesinin, özellikle politik ve ekonomik kriz zamanlarında, koordineli medya operasyonları ve komplocu popülist söylemler üzerinden nasıl çerçevelendiğine ve kriminalize edildiğine dair ampirik ve teorik bir bakış açısı getirmektedir.
Förderung
- yok
Zitieren
APA
Özberk, N. (2026). Manşetlerden ve Ekranlardan Zihinlere: Cerattepe Çevre Hareketine Karşı Komplo Teorilerinin Silah Olarak Kullanımı. Mülkiye Dergisi, 50(2), 526-569. https://doi.org/10.25064/mulkiye.1777503
Vancouver
Özberk N. Manşetlerden ve Ekranlardan Zihinlere: Cerattepe Çevre Hareketine Karşı Komplo Teorilerinin Silah Olarak Kullanımı. Mülkiye Dergisi. 2026;50(2):526-569. doi:10.25064/mulkiye.1777503
BibTeX
@article{zberk2026,
author = {Özberk, Nejdet},
title = {Manşetlerden ve Ekranlardan Zihinlere: Cerattepe Çevre Hareketine Karşı Komplo Teorilerinin Silah Olarak Kullanımı},
journal = {Mülkiye Dergisi},
year = {2026},
volume = {50},
number = {2},
pages = {526--569},
doi = {10.25064/mulkiye.1777503}
}
EUVIMED