ÇÖLYAK HASTALIĞINDA GENETİK YATKINLIK VE KLİNİK UYUM
Kırıkkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi · 27.04.2026 · 28 (1) · 145-152
DOI: 10.24938/kutfd.1912285 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Kırıkkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, online erschienen am 27.04.2026. Verfasst von Tunca Özer und 7 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 26 Literaturangaben. Gefördert von: Çalışmaya ilişkin hiçbir kurum ya da kişiden finansal destek alınmamıştır..
Abstract (Originalsprache)
Amaç: Çölyak hastalığı (ÇH) glutene karşı intolerans nedeniyle oluşan, sistemik inflamatuvar ve multifaktöriyel bir hastalıktır. Gelişiminde genetik ve çevresel faktörler etkilidir. Genetik faktörlerde en önemli rolü HLA-DQB1*0201 ve HLADQA1* 0501 alellerinin oluşturduğu HLA-DQ2.5 heterodimeri ile HLA-DQB1*0302 ve HLA-DQA1*03 alellerinin oluşturduğu HLA-DQ8 heterodimeri oynamaktadır. Çalışmamızda Kırıkkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesinde 1 Ocak 2018-31 Aralık 2023 tarihleri arasında ÇH genetik yatkınlık paneli çalışılan çocuk hastalardaki ÇH yatkınlık aleli dağılımı ile ÇH tanısı konma oranının saptanması, ayrıca ÇH tanısı alanlarda HLA-DQ2/DQ8 dağılımının belirlenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntemler: Çalışma kapsamında 161 çocuk hasta (71 erkek/90 kız) değerlendirilmiştir. Ayrıca ÇH tanısını çalışma periyodunda alan ama yatkınlık paneli, çalışma süresinden önce çalışılan 5 çocuk hastanın da genetik sonucu sunulmuştur. Bulgular: ÇH genetik yatkınlık paneli bakılan çocuk hastaların 139’unda (%86,34) genetik yatkınlık saptanırken, 22’sinde (%13,66) herhangi bir yatkınlık aleli saptanmamıştır. Yatkınlık saptanan hastaların genotipleriyle ÇH tanısı değerlendirildiğinde; sadece HLA-DQ2 pozitif saptanan 62 hastanın 16’sı (%25,8), sadece HLA-DQ8 pozitif saptanan 22 hastanın 2’si (%9,09), HLA-DQ2 ve HLA-DQ8 pozitif saptanan 7 hastanın 1’i (%14,3), HLA-DQ2 ve HLA-DQB1*0302 pozitif saptanan 2 hastanın 1’i (%50), HLA-DQ2 ve HLA-DQB1*03 pozitif saptanan tek hasta (%100) ile HLA-DQ8 ve HLADQA1* 05 pozitif saptanan 6 hastanın 2’si (%33,3) ÇH tanısı almıştır. 161 hastanın ÇH tanısı alma oranları değerlendirildiğinde ise HLA-DQ2 ve veya HLA-DQ8 saptanan 103 hastanın 23’ü (%22,3) ile sadece HLA-DQA1*05 pozitif ve sadece HLA-DQA1*03 pozitif saptanan iki hasta olmak üzere toplam 25 hasta ÇH tanısı almıştır. Sonuç: Test yapılan 161 hastadan 25’ine (%15,53) ÇH tanısı konmuş ve ÇH tanısı konan hastaların %93,3’ünde HLA-DQ2 ve/veya HLA-DQ8 saptanmıştır. Elde ettiğimiz veriler, HLA-DQ2/DQ8 pozitifliğinin ÇH için gerekli bir yatkınlık olduğunu, ancak asıl klinik değerinin genetik yatkınlık saptanmayan hastalarda hastalığı dışlamadaki (negatif prediktif değer) yüksek gücünden kaynaklandığını istatistiksel olarak doğrulamıştır.
Förderung
- Çalışmaya ilişkin hiçbir kurum ya da kişiden finansal destek alınmamıştır.
Zitieren
APA
Özer, T., Topaktaş, A. F., Bektaş, E., Çetin, F. E., Güvenç, G., Aksoy, T., Kocakap, D. B. S., & Gülerman, H. F. (2026). ÇÖLYAK HASTALIĞINDA GENETİK YATKINLIK VE KLİNİK UYUM. Kırıkkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 28(1), 145-152. https://doi.org/10.24938/kutfd.1912285
Vancouver
Özer T, Topaktaş AF, Bektaş E, Çetin FE, Güvenç G, Aksoy T, et al. ÇÖLYAK HASTALIĞINDA GENETİK YATKINLIK VE KLİNİK UYUM. Kırıkkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi. 2026;28(1):145-152. doi:10.24938/kutfd.1912285
BibTeX
@article{zer2026,
author = {Özer, Tunca and Topaktaş, Alper Faruk and Bektaş, Enes and Çetin, Furkan Ege and Güvenç, Göktuğ and Aksoy, Tuba and Kocakap, Derya Beyza Sayın and Gülerman, Hacer Fulya},
title = {ÇÖLYAK HASTALIĞINDA GENETİK YATKINLIK VE KLİNİK UYUM},
journal = {Kırıkkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi},
year = {2026},
volume = {28},
number = {1},
pages = {145--152},
doi = {10.24938/kutfd.1912285}
}
EUVIMED