EUVIMEDEUVIMED entdecken
Open Access · CC BY-SA 4.0

Wpływ stylów wychowawczych na rozwój autonomii dziecka z niepełnosprawnością

Paulina Maniak

Zeszyty Naukowe Pedagogiki Specjalnej · 20.08.2026 · (19) · 80-90

DOI: 10.24917/znps.2026.19.07 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Zeszyty Naukowe Pedagogiki Specjalnej, online erschienen am 20.08.2026. Verfasst von Paulina Maniak. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY-SA 4.0).

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Celem artykułu jest analiza znaczenia stylów wychowawczych oraz postaw rodzicielskich w procesie kształtowania autonomii dzieci z niepełnosprawnościami. Autonomia rozumiana jest jako wielowymiarowy i długotrwały proces obejmujący zdolność do samodzielnego podejmowania decyzji, poczucie sprawczości, odpowiedzialność za własne działania oraz możliwość kierowania się indywidualnym systemem wartości. W pracy zwrócono uwagę na specyfikę rozwoju autonomii u dzieci z niepełnosprawnościami. Proces ten, w porównaniu z rozwojem dzieci pełnosprawnych, wymaga bardziej świadomego, systematycznego i dostosowanego do potrzeb dziecka wsparcia ze strony rodziców lub opiekunów. W treści pracy omówiono wybrane style wychowawcze: styl demokratyczny, autokratyczny oraz liberalny, wskazując na ich wpływ na rozwój samodzielności i decyzyjności dziecka. Szczególną uwagę poświęcono zjawisku nadopiekuńczości, które często towarzyszy wychowaniu dziecka z niepełnosprawnością i bywa uzasadniane troską o jego bezpieczeństwo. Podkreślono jednak, że nadmierna kontrola, wyręczanie oraz ograniczanie aktywności dziecka mogą prowadzić do obniżenia poczucia sprawczości i utrwalania zależności od otoczenia. W konsekwencji może to utrudniać podejmowanie samodzielnych decyzji oraz ograniczać rozwój autonomii. W artykule podkreślono także znaczenie komunikowania własnych potrzeb przez dziecko jako jednego z kluczowych elementów rozwoju autonomii. Wnioski płynące z analizy literatury wskazują, że wspieranie autonomii dzieci z niepełnosprawnościami powinno opierać się zarówno na zapewnianiu wsparcia, jak i na tworzeniu przestrzeni do samodzielnego działania. Świadome postawy wychowawcze sprzyjają nie tylko rozwojowi autonomii, lecz także poprawie jakości życia i funkcjonowania społecznego dziecka. Artykuł ma charakter przeglądowy i opiera się na analizie literatury z zakresu pedagogiki specjalnej, psychologii rozwojowej oraz nauk społecznych dotyczących autonomii i samostanowienia osób z niepełnosprawnościami.

Zitieren

APA

Maniak, P. (2026). Wpływ stylów wychowawczych na rozwój autonomii dziecka z niepełnosprawnością. Zeszyty Naukowe Pedagogiki Specjalnej, 80-90. https://doi.org/10.24917/znps.2026.19.07

Vancouver

Maniak P. Wpływ stylów wychowawczych na rozwój autonomii dziecka z niepełnosprawnością. Zeszyty Naukowe Pedagogiki Specjalnej. 2026:80-90. doi:10.24917/znps.2026.19.07

BibTeX
@article{Maniak2026,
  author = {Maniak, Paulina},
  title = {Wpływ stylów wychowawczych na rozwój autonomii dziecka z niepełnosprawnością},
  journal = {Zeszyty Naukowe Pedagogiki Specjalnej},
  year = {2026},
  number = {19},
  pages = {80--90},
  doi = {10.24917/znps.2026.19.07}
}
Kostenlos starten →