Paradoks normalizacji – teoretyczna analiza kosztów psychospołecznych kamuflażu u osób w spektrum autyzmu
Zeszyty Naukowe Pedagogiki Specjalnej · 20.08.2026 · (19) · 23-34
DOI: 10.24917/znps.2026.19.02 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Zeszyty Naukowe Pedagogiki Specjalnej, online erschienen am 20.08.2026. Verfasst von Małgorzata Tokaj. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY-SA 4.0).
Abstract (Originalsprache)
Artykuł jest teoretyczną analizą kosztów psychospołecznych, które ponoszą osoby z zaburzeniami ze spektrum autyzmu, w wyniku presji normalizacyjnej wywieranej przez systemy terapeutyczne i edukacyjne. Z perspektywy studenta pedagogiki specjalnej, w niniejszym artykule poddaję krytycznej refleksji te formy wczesnej interwencji terapeutycznej, których głównym celem staje się eliminacja cech autystycznych i ukształtowanie jednostki w taki sposób, aby nie wyróżniała się wśród neurotypowych osób. W niniejszej pracy skupiłam się na opisaniu mechanizmu kamuflażu społecznego jako strategii przetrwania oraz wskazałam jego związek z występowaniem wypalenia autystycznego w życiu dorosłym. Rozważania w artykule skupiają się na paradoksie, w którym sukces adaptacyjny jednostki z zaburzeniami ze spektrum autyzmu, staje się przyczyną wewnętrznego kryzysu tożsamości i obniżenia subiektywnej jakości życia. W artykule wskazuję na potrzebę zmiany paradygmatu w pedagogice specjalnej. Przejścia od dążenia do „naprawiania” osób z zaburzeniami ze spektrum autyzmu ku wspieraniu ich autentyczności i dobrostanu psychicznego. Podsumowaniem artykułu jest postulat badawczy, w którym wskazuję na konieczność przeprowadzenia dalszych badań współuczestniczących, które dadzą możliwość osobom w spektrum na zdefiniowanie własnych mierników satysfakcji z życia, niezależnych od normatywnych oczekiwań społeczeństwa.
Zitieren
APA
Tokaj, M. (2026). Paradoks normalizacji – teoretyczna analiza kosztów psychospołecznych kamuflażu u osób w spektrum autyzmu. Zeszyty Naukowe Pedagogiki Specjalnej, 23-34. https://doi.org/10.24917/znps.2026.19.02
Vancouver
Tokaj M. Paradoks normalizacji – teoretyczna analiza kosztów psychospołecznych kamuflażu u osób w spektrum autyzmu. Zeszyty Naukowe Pedagogiki Specjalnej. 2026:23-34. doi:10.24917/znps.2026.19.02
BibTeX
@article{Tokaj2026,
author = {Tokaj, Małgorzata},
title = {Paradoks normalizacji – teoretyczna analiza kosztów psychospołecznych kamuflażu u osób w spektrum autyzmu},
journal = {Zeszyty Naukowe Pedagogiki Specjalnej},
year = {2026},
number = {19},
pages = {23--34},
doi = {10.24917/znps.2026.19.02}
}
EUVIMED