Tworzonek – czyli o wyrazie niemal zapomnianym przez historię
ANNALES UNIVERSITATIS PAEDAGOGICAE CRACOVIENSIS. STUDIA LINGUISTICA · 2025
DOI: 10.24917/20831765.20.29 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift ANNALES UNIVERSITATIS PAEDAGOGICAE CRACOVIENSIS. STUDIA LINGUISTICA, 2025. Verfasst von Maciej Adamczyk. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY-NC-ND 4.0).
Abstract (Originalsprache)
Artykuł ma na celu zbadanie leksemu tworzonek zanotowanego w XVIII‑wiecznej księdze sądowej wsi Węgrzce Wielkie, w której wyraz ten oznaczał najprawdopodobniej „ser tworzony na tworzydle, twaróg” i był polskim tłumaczeniem łacińskiego cāseus. Analiza składa się z ustalenia znaczenia wyrazu we wspomnianym dokumencie oraz poza nim, poprzez zebranie jego notowań w wybranych źródłach historycznych i współczesnych. Jak się okazuje, leksem ten zdaje się nie być notowanym ani w żadnym słowniku, ani w jakimkolwiek innym tekście historycznym. Jednak relacje pojedynczych osób wskazują na używanie wyrazu tworzonki w znaczeniu „przetwory” przez najstarsze pokolenie południowej Małopolski. Badanie wykazało także wystąpienie leksemu w postaci nazwiska odnotowanego pod koniec okresu średniopolskiego, używanego przez jedną kilkunastoosobową rodzinę. Pojedyncze wzmianki tego wyrazu, zarówno w formie appellativum, jak i nomen proprium, możliwe są do odnalezienia na forach internetowych, jednak wystąpienia te to najczęściej literówki lub neologizmy. Słowniki etymologiczne, historyczne i współczesne podają jedynie formy pokrewne z wyrazem tworzonek, takie jak twaróg, tworzyć czy tworzydło.
Zitieren
APA
Adamczyk, M. (2025). Tworzonek – czyli o wyrazie niemal zapomnianym przez historię. ANNALES UNIVERSITATIS PAEDAGOGICAE CRACOVIENSIS. STUDIA LINGUISTICA. https://doi.org/10.24917/20831765.20.29
Vancouver
Adamczyk M. Tworzonek – czyli o wyrazie niemal zapomnianym przez historię. ANNALES UNIVERSITATIS PAEDAGOGICAE CRACOVIENSIS. STUDIA LINGUISTICA. 2025. doi:10.24917/20831765.20.29
BibTeX
@article{Adamczyk2025,
author = {Adamczyk, Maciej},
title = {Tworzonek – czyli o wyrazie niemal zapomnianym przez historię},
journal = {ANNALES UNIVERSITATIS PAEDAGOGICAE CRACOVIENSIS. STUDIA LINGUISTICA},
year = {2025},
doi = {10.24917/20831765.20.29}
}
EUVIMED