EUVIMEDEUVIMED entdecken
Open Access · CC BY-NC-ND 4.0

Od przyśpiewki do przyśpiewki. Z historii gatunku

Joanna Szadura

ANNALES UNIVERSITATIS PAEDAGOGICAE CRACOVIENSIS. STUDIA LINGUISTICA · 2025

DOI: 10.24917/20831765.20.23 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift ANNALES UNIVERSITATIS PAEDAGOGICAE CRACOVIENSIS. STUDIA LINGUISTICA, 2025. Verfasst von Joanna Szadura. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY-NC-ND 4.0).

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Tematyka artykułu dotyczy terminologicznych zagadnień genologicznych, w tym opisu gatunków mowy z dwu perspektyw: „zewnętrznej” (tj. z punktu widzenia badacza) oraz „wewnętrznej” (z punktu widzenia użytkowników gatunku). Punktem wyjścia dla podjętych analiz jest teza, że obie perspektywy dokumentuje język i że można je rekonstruować z płaszczyzny lingwistycznej, badając m.in. nazwy gatunku. Przedmiotem analiz jest utworzona przez badaczy folkloru pochodzących z zewnątrz środowiska ludowego nazwa przyśpiewka, a materiałem analitycznym przede wszystkim dane udokumentowane w słownikach ogólnych języka polskiego oraz w słownikach gwarowych. Analiza ukazała ewolucję znaczenia nazwy przyśpiewka, a także konceptualizacji samego gatunku. Pierwotnie „przyśpiewka” była terminem stworzonym przez pochodzących z zewnątrz środowiska ludowego badaczy folkloru i ukazywała ścisły związek melodii i słowa z tańcem. Z czasem termin ten zyskał szersze znaczenie, obejmując swoim zakresem krótkie ludowe piosenki o charakterze okolicznościowym i w takim znaczeniu słowo przyśpiewka funkcjonuje we współczesnej polszczyźnie ogólnej. W drugiej połowie wieku XX trafiło także do gwar ludowych. Zaimportowana z zewnątrz środowiska wiejskiego nazwa przyśpiewka odnosi się jednak do zróżnicowanego wewnętrznie zespołu pojęć genologicznych. W istocie dopiero wielość nazw ludowych ujawnia, z jak różnych perspektyw ten gatunek można charakteryzować.

Zitieren

APA

Szadura, J. (2025). Od przyśpiewki do przyśpiewki. Z historii gatunku. ANNALES UNIVERSITATIS PAEDAGOGICAE CRACOVIENSIS. STUDIA LINGUISTICA. https://doi.org/10.24917/20831765.20.23

Vancouver

Szadura J. Od przyśpiewki do przyśpiewki. Z historii gatunku. ANNALES UNIVERSITATIS PAEDAGOGICAE CRACOVIENSIS. STUDIA LINGUISTICA. 2025. doi:10.24917/20831765.20.23

BibTeX
@article{Szadura2025,
  author = {Szadura, Joanna},
  title = {Od przyśpiewki do przyśpiewki. Z historii gatunku},
  journal = {ANNALES UNIVERSITATIS PAEDAGOGICAE CRACOVIENSIS. STUDIA LINGUISTICA},
  year = {2025},
  doi = {10.24917/20831765.20.23}
}
Kostenlos starten →