Sakralizacja ciemności w ostatniej wystawie Leszka Mądzika
Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia de Arte et Educatione · 17.12.2025 · 20 (434) · 167-183
DOI: 10.24917/20813325.20.10 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia de Arte et Educatione, online erschienen am 17.12.2025. Verfasst von Iwona Brandys. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY-NC-SA 4.0).
Abstract (Originalsprache)
W 2025 roku zmarł Leszek Mądzik, najbardziej znany przedstawiciel współczesnego teatru autorskiego. Tworzył, podobnie jak Tadeusz Kantor i Józef Szajna, teatr narracji plastycznej na autorskiej Scenie Plastycznej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Z tej trójki od najbardziej wyeliminował narrację literacką i aktora, sprowadzając go do roli aktora-fantoma. Zdążył jeszcze przed śmiercią stworzyć wystawę zaprezentowaną w Muzeum Śląskim w Katowicach (21.06.2024-22.09.2025), stanowiącą z jednej strony retrospektywę jego pięćdziesięcioletnich działań reżyserskich, z drugiej - hybrydę przestrzeni wystawienniczej i spektaklu teatralnego. Tym samym wpisał się w nurt interpretacyjny w polskim piśmiennictwie na temat nieoczywistego statusu plastyki scenicznej. Na wspomnianej wystawie zastosował charakterystyczną dla siebie strategię wprowadzania widza w przestrzeń silnej plastycznej ekspresji, wywołanej grą przedmiotów-artefaktów i aktorów-fantomów, zatopionych w ciemności, wyłanianych gradacją świateł. Użył oryginalnych bądź zrekonstruowanych przedmiotów, pochodzących z spektakli takich jak: Ikar (1974), Pętanie (1986), Kres (2020), Tchnienie (1992), Wilgoć (1978), Bruzda (2006), Zielnik (1976), Wrota (1989), Lustro (2013). Przedmioty, rzeźby i manekiny tracąc swój pierwotny kontekst, zestawiane ze sobą, zyskiwały nową symbolikę. Wciąż trudną do wytłumaczenia kwestią jest rola jest ciemności w jego przedstawieniach, poręcznego narzędzia jako konstruktora przedstawiania i środka do wywoływania ekspresji, ale i źródła doświadczeń religijnych. Dzieła reżysera balansujące na pograniczu teatru religijnego i egzystencjalnego wciąż budzą emocje szczególnie tych, którzy mieli szczęście w nich uczestniczyć.
Zitieren
APA
Brandys, I. (2025). Sakralizacja ciemności w ostatniej wystawie Leszka Mądzika. Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia de Arte et Educatione, 20(434), 167-183. https://doi.org/10.24917/20813325.20.10
Vancouver
Brandys I. Sakralizacja ciemności w ostatniej wystawie Leszka Mądzika. Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia de Arte et Educatione. 2025;20(434):167-183. doi:10.24917/20813325.20.10
BibTeX
@article{Brandys2025,
author = {Brandys, Iwona},
title = {Sakralizacja ciemności w ostatniej wystawie Leszka Mądzika},
journal = {Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia de Arte et Educatione},
year = {2025},
volume = {20},
number = {434},
pages = {167--183},
doi = {10.24917/20813325.20.10}
}
EUVIMED