„Przedmiotem muzyki jest życie”. Forma muzyczna jako organizm albo o paradoksach muzyki absolutnej
Polski Rocznik Muzykologiczny · 01.12.2025 · 23 (1) · 50-74
DOI: 10.2478/prm-2025-0012 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Polski Rocznik Muzykologiczny, online erschienen am 08.05.2026. Verfasst von Marcin Trzęsiok. Die Arbeit nennt 39 Literaturangaben. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY-SA 4.0).
Abstract (Originalsprache)
Streszczenie Chyba nie znajdziemy już dziś autora, który twierdziłby bez zastrzeżeń, że absolutność muzyki w sensie XiX-wiecznym była czystym formalizmem. Nawet Eduard Hanslick, któremu takie formalistyczne stanowisko standardowo się przypisuje, pisał wszak jednoznacznie, że „formy kształtujące się z dźwięków nie są puste, lecz wypełnione, nie są otoczeniem próżni, lecz duchem kształtującym się z wnętrza”. W celu przeprowadzenia historycznie uzasadnionej refutacji formalistycznego rozumienia idei muzyki absolutnej można obrać dwie drogi: strategię interpretacji semantycznej oraz strategię analogii strukturalnych. Pierwsza z nich, łatwiejsza (co nie znaczy, że mniej istotna), posługuje się hermeneutyką opartą na toposach muzycznych. Przedmiotem niniejszego artykuł jest strategia druga (bliższa myśli Hanslicka), która zasadza się na analogii między muzyką a naturą. Zwornikiem tych wzajemnych korespondencji jest koncepcja organizmu. Organizm jest zmysłowym przejawem sił duchowych, regulujących samoistny, dynamiczny i celowy rozwój konkretnych form żywych, przeciwstawiany mechanicznemu, deterministycznemu i martwemu światu Newtonowskiej fizyki. Kłopotliwość tej drogi polega na tym, że aspekty znaczeniowe muzyki jawią się tu jako ambiwalentne i trudno uchwytne: sensy te nie są bowiem semantyczne, a przynajmniej — nie są semantyczne wprost. Przy okazji rozważań nad koncepcją muzyki organicznej w różnych jej aspektach postawione zostaje pytanie o metodologiczną prawomocność przeprowadzania analogii między formami muzyki a formami biologicznymi.
Zitieren
APA
Trzęsiok, M. (2025). „Przedmiotem muzyki jest życie”. Forma muzyczna jako organizm albo o paradoksach muzyki absolutnej. Polski Rocznik Muzykologiczny, 23(1), 50-74. https://doi.org/10.2478/prm-2025-0012
Vancouver
Trzęsiok M. „Przedmiotem muzyki jest życie”. Forma muzyczna jako organizm albo o paradoksach muzyki absolutnej. Polski Rocznik Muzykologiczny. 2025;23(1):50-74. doi:10.2478/prm-2025-0012
BibTeX
@article{Trzsiok2025,
author = {Trzęsiok, Marcin},
title = {„Przedmiotem muzyki jest życie”. Forma muzyczna jako organizm albo o paradoksach muzyki absolutnej},
journal = {Polski Rocznik Muzykologiczny},
year = {2025},
volume = {23},
number = {1},
pages = {50--74},
doi = {10.2478/prm-2025-0012}
}
EUVIMED