Kwestie wychowania i edukacji kobiet na łamach prasy wileńskiej z pierwszej połowy XIX wieku
Rocznik Historii Prasy Polskiej · 19.06.2026 · 28 (4) · 5-32
DOI: 10.24425/rhpp.2025.157152 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Rocznik Historii Prasy Polskiej, online erschienen am 19.06.2026. Verfasst von Jolanta Kowal. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY 4.0).
Abstract (Originalsprache)
Kwestie dotyczące wychowania i edukacji kobiet były już niejednokrotnie poruszane na łamach prasy polskiej drugiej połowy XVIII wieku. Dyskusję wokół nich kontynuowano również w następnym stuleciu, kiedy to nauka i wychowanie płci żeńskiej okazały się — po utracie niepodległości kraju — bardzo ważną potrzebą społeczną. Wówczas to wielokrotnie pojawiały się publicystyczne głosy na temat konieczności kształcenia kobiet w duchu narodowym, przy jednoczesnej krytyce modnego wychowania na wzór francuski. Dziewczęta miały wyrastać na świadome swej roli społecznej Polki: żony, matki i gospodynie. Ten pożądany model edukacyjny przewija się także w licznych artykułach publikowanych w prasie wileńskiej z I połowy XIX wieku, które stanowią przedmiot oglądu w niniejszym opracowaniu o charakterze przeglądowym. W polu naszego zainteresowania znalazły się teksty ogłaszane na łamach „Tygodnika Wileńskiego”, „Dziennika Wileńskiego”, „Wiadomości Brukowych” oraz „Athenaeum”. Ich bliższe rozpoznanie pozwoliło na sformułowanie istotnych wniosków. Większość przywołanych wypowiedzi publicystycznych dotyczyła — podobnie jak w drugiej połowie wieku XVIII — kształcenia i wychowania córek z kręgów bogatszej szlachty i magnaterii. Zazwyczaj potępiano ich kształcenie sprowadzające się do opanowania powierzchownego poloru i ogłady, a zaniedbujące całkowicie opanowanie życiowych umiejętności niezbędnych do właściwego wywiązywania się z przypisywanych im społecznych ról — żony, matki, pani domu. Brak przy tym jakichkolwiek głosów w sprawie wychowania i edukowania kobiet z pospólstwa. Nie odnajdujemy również w cytowanych artykułach haseł emancypacyjnych, które dojdą do głosu dopiero w drugiej połowie XIX stulecia.
Zitieren
APA
Kowal, J. (2026). Kwestie wychowania i edukacji kobiet na łamach prasy wileńskiej z pierwszej połowy XIX wieku. Rocznik Historii Prasy Polskiej, 28(4), 5-32. https://doi.org/10.24425/rhpp.2025.157152
Vancouver
Kowal J. Kwestie wychowania i edukacji kobiet na łamach prasy wileńskiej z pierwszej połowy XIX wieku. Rocznik Historii Prasy Polskiej. 2026;28(4):5-32. doi:10.24425/rhpp.2025.157152
BibTeX
@article{Kowal2026,
author = {Kowal, Jolanta},
title = {Kwestie wychowania i edukacji kobiet na łamach prasy wileńskiej z pierwszej połowy XIX wieku},
journal = {Rocznik Historii Prasy Polskiej},
year = {2026},
volume = {28},
number = {4},
pages = {5--32},
doi = {10.24425/rhpp.2025.157152}
}
EUVIMED