Źródła metodologiczne w dobie kształtowania się ekonomii jako nauki
Studia Ekonomiczne, Prawne i Administracyjne · 30.12.2025 · (3) · 16-31
DOI: 10.24136/sepia.2025.013 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Studia Ekonomiczne, Prawne i Administracyjne, online erschienen am 30.12.2025. Verfasst von Jolanta Markwart. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY-NC-ND 4.0).
Abstract (Originalsprache)
W artykule przeprowadzono próbę identyfikacji i analizy źródeł metodologicznych ekonomii jako nauki, w okresie jej powstawania i wyodrębniania się pierwszych szkół ekonomicznych: fizjokratyzmu, ekonomii klasycznej i historyzmu. W toku dyskursu nad metodą, wyprowadzano teorie, których przesłanki ówcześni badacze opierali na obserwacji i introspekcji a następnie na ich podstawie, drogą dedukcji i indukcji formułowali wnioski ceteris paribus prawdziwe. Analiza metod badawczych stosowanych przez głównych przedstawicieli najważniejszych szkół ekonomii XIX wieku wskazuje, że koncentrowali się oni na określeniu przedmiotu badań ekonomii i do niego dopasowywali metodologię. Zgodnie z zasadami porządku naturalnego ekonomiści francuscy formułowali prawa w oparciu o to, jakie one powinny być, a nie jakie są w rzeczywistości, stąd ekonomia nie po-siadała cech nauki nomotetycznej. Razem z powstaniem i rozwojem myśli klasycznej (W. Senior, J.S. Mill) rozbudowywano metodologię badawczą, lecz należy podkreślić, że główni twórcy ekonomii klasycznej, A. Smith i D. Ricardo, nie skupiali swej uwagi na nazywaniu metod badań, tylko na wyjaśnianiu i rozwiązywaniu problemów gospodarczych. Z kolei historycy badający cywilizacyjny rozwój narodów, uwzględniali kontekst historyczny, socjologiczny, polityczny i społeczny zjawisk ekonomicznych, które uważali za względne i występujące okresowo. Polscy ekonomiści z kolei, wykorzystując i łącząc metody badawcze czołowych szkół europejskiej ekonomii, podporządkowali przedmiot badań celowi, którym było odzyskanie niepodległości. Przedstawiciele ówczesnej teorii ekonomii wykorzystywali w procesie badawczym własną kompilację znanych i odrębnie wypracowanych metod ba-dań nad zagadnieniami gospodarczymi, co składało się na interdyscyplinarny charakter ekonomii jako nauki. Przemieszanie się zasad ekonomii czystej ze zdecydowanie normatywnym ujęciem problemów gospodarczych było charakterystyczną cechą poglądów ekonomicznych przedstawicieli myśli XIX-wiecznej.
Zitieren
APA
Markwart, J. (2025). Źródła metodologiczne w dobie kształtowania się ekonomii jako nauki. Studia Ekonomiczne, Prawne i Administracyjne, 16-31. https://doi.org/10.24136/sepia.2025.013
Vancouver
Markwart J. Źródła metodologiczne w dobie kształtowania się ekonomii jako nauki. Studia Ekonomiczne, Prawne i Administracyjne. 2025:16-31. doi:10.24136/sepia.2025.013
BibTeX
@article{Markwart2025,
author = {Markwart, Jolanta},
title = {Źródła metodologiczne w dobie kształtowania się ekonomii jako nauki},
journal = {Studia Ekonomiczne, Prawne i Administracyjne},
year = {2025},
number = {3},
pages = {16--31},
doi = {10.24136/sepia.2025.013}
}
EUVIMED