JOHNA VERVAEKEGO TEORIA REALIZACJI ISTOTNOŚCI
Studia Philosophiae Christianae · 09.11.2026 · 62 (1) · 137-176
DOI: 10.21697/spch.2026.62.a.06 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Studia Philosophiae Christianae, online erschienen am 09.11.2026. Verfasst von MATEUSZ SABATOWSKI. Die Arbeit nennt 37 Literaturangaben. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY-ND 4.0).
Abstract (Originalsprache)
Artykuł stanowi krytyczną rekonstrukcję teorii realizacji istotności (relevance realization, RR) Johna Vervaekego, opracowanej jako odpowiedź na lukę eksplanacyjną w klasycznych, obliczeniowych modelach poznania. Autor analizuje ewolucję teorii od lat90. XX wieku, wskazując, jak problem ram oraz aporia relacji reprezentacja–relewancja wpływały na rozwój tej teorii w ramach naturalistycznego imperatywu w kognitywistyce. W pracy szczegółowo omówiono mechanizmy regulacyjne RR: zakres, regulowanie i priorytetyzację poznawczą, które za pomocą przetwarzania opozycyjnego mają umożliwić systemom dynamiczne równoważenie kompromisów ekonomicznych. Analizie poddano interdyscyplinarne zastosowania teorii – od przetwarzania predykcyjnego i ogólnej inteligencji, po teorię osobowości i stan flow. W części krytycznej została zidentyfikowana pozostająca luka między deklarowanym przez Vervaekego odrzuceniem rozwiązań obliczeniowych i reprezentacyjnych, a powoływaniem się na zdolność do antycypacji (niosącej konotacje reprezentacyjne) mającej konstytuować realizację istotności. Istniejące trudności ze sformułowaniem teorii realizacji istotności zgodnej z przyjętymi założeniami wskazują na konieczność zrewidowania tych założeń i ponownego zastanowienia się nad tym, czym jest relewancja.
Zitieren
APA
SABATOWSKI, M. (2026). JOHNA VERVAEKEGO TEORIA REALIZACJI ISTOTNOŚCI. Studia Philosophiae Christianae, 62(1), 137-176. https://doi.org/10.21697/spch.2026.62.a.06
Vancouver
SABATOWSKI M. JOHNA VERVAEKEGO TEORIA REALIZACJI ISTOTNOŚCI. Studia Philosophiae Christianae. 2026;62(1):137-176. doi:10.21697/spch.2026.62.a.06
BibTeX
@article{SABATOWSKI2026,
author = {SABATOWSKI, MATEUSZ},
title = {JOHNA VERVAEKEGO TEORIA REALIZACJI ISTOTNOŚCI},
journal = {Studia Philosophiae Christianae},
year = {2026},
volume = {62},
number = {1},
pages = {137--176},
doi = {10.21697/spch.2026.62.a.06}
}
EUVIMED