Realizm naukowy wobec zmiany teorii w nauce
Studia Philosophiae Christianae · 2020
DOI: 10.21697/spch.2020.56.3.01 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Studia Philosophiae Christianae, 2020. Verfasst von Janina Buczkowska. Die Arbeit wurde bisher 1-mal zitiert (Crossref) und nennt 32 Literaturangaben. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY-ND 4.0).
Abstract (Originalsprache)
Ważnym elementem współczesnej dyskusji pomiędzy realizmem i antyrealizmem naukowym jest próba nadania realistycznej interpretacji historycznemu faktowi zmiany teorii w nauce. Fakt ten według L. Laudana podważa nie tylko najważniejszy argument na rzecz realizmu naukowego, ale i najważniejsze tezy tego stanowiska. Argumentem kwestionowanym przez Laudana jest twierdzenie H. Putnama, że ogromny sukces nauki w przewidywaniu zjawisk i rozwijaniu nowych technologii świadczy przynajmniej o aproksymacyjnej prawdziwości teorii naukowych. Laudan wykazuje jednak fakty z historii nauki, gdy odnoszące sukces teorie okazywały się z biegiem czasu fałszywe. Powiązany z tym argument przeciwko realizmowi, zwany pesymistyczną indukcją (PI), głosi, iż skoro przeszłe teorie, które odniosły sukces, okazywały się fałszywe z perspektywy nowszych, to także obecne odnoszące sukces teorie mogą okazać się w przyszłości fałszywe. Podważa to tezę odnośnie związku sukcesu teorii z jej aproksymacyjną prawdziwością. Ważnym wyzwaniem dla realizmu naukowego staje się zatem uzgodnienie jego tez z faktem zmiany teorii w nauce. Najbardziej znaczących rozwiązań tego problemu dostarcza realizm strukturalny zaproponowany przez J. Worralla i semirealizm A. Chakrawarttiego. Oba stanowiska przyjmują tę samą strategię obrony realizmu, zwaną divide et impera, uznającą, że nie całe teorie, lecz tylko ich fragmenty bezpośrednio związane z sukcesem spełniają tezy realizmu. Realizm naukowy w tych sformułowaniach zostaje w znacznym stopniu ograniczony i osłabiony. Celem artykułu jest przedstawienie tych rozwiązań i pokazanie z jednej strony realistycznych odpowiedzi na argument PI, jakich dostarczają te stanowiska, z drugiej ograniczeń, jakie z nich wynikają dla realizmu naukowego. Osłabiona wersja realizmu, jaką one proponują, również nie jest wolna od istotnych trudności, na jakie musi odpowiedzieć zarówno realizm strukturalny, jak i semirealizm. Identyfikacja tych trudności może stanowić wskazówkę dla dalszego rozwoju stanowiska realistycznego.
Zitieren
APA
Buczkowska, J. (2020). Realizm naukowy wobec zmiany teorii w nauce. Studia Philosophiae Christianae. https://doi.org/10.21697/spch.2020.56.3.01
Vancouver
Buczkowska J. Realizm naukowy wobec zmiany teorii w nauce. Studia Philosophiae Christianae. 2020. doi:10.21697/spch.2020.56.3.01
BibTeX
@article{Buczkowska2020,
author = {Buczkowska, Janina},
title = {Realizm naukowy wobec zmiany teorii w nauce},
journal = {Studia Philosophiae Christianae},
year = {2020},
doi = {10.21697/spch.2020.56.3.01}
}
EUVIMED