TARİHÎ TÜRK YAZI DİLLERİNDE “olturum”, “otruk (bol-)” ve “kötürüm” SÖZCÜKLERİ ÜZERİNE
Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi · 31.05.2026 · 27 (51) · 805-818
DOI: 10.21550/sosbilder.1880009 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, online erschienen am 31.05.2026. Verfasst von Esin Ağca. Die Arbeit nennt 31 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Türk dilindeki organ adları ile bedenin duruş ve hareketini ifade eden fiiller, çevreyi ve nesneleri adlandırmada temel bir kaynak niteliğindedir. Bu makalede, oltur- duruş fiilinden türediği bilinen olturum sözcüğünün hangi anlambilimsel yollarla bedensel işlev kaybını ifade eden “kötürüm” anlamını kazandığı meselesi, Türk dilindeki duruş fiillerinin anlamsal gelişim alanları göz önünde bulundurularak ele alınmış, fiilden isim türetme süreçlerinde etkili olan yapım eklerinin semantik özellikleri ile birlikte değerlendirilmiştir. Bununla birlikte Harezm Türkçesinde görülen otruk bol- ifadesi de “kötürüm (olmak)” anlamındadır. Aynı şekilde, ilk örneğine Divânu Lugâti’t-Türk’te rastlanan kötürüm sözcüğünün, benzer yol ve yöntemleri takip ederek Oğuz ve Çağatay Türkçelerinde aynı anlam alanını karşılayan farklı bir sözcük olarak ortaya çıkışı da ayrıca ele alınarak değerlendirilmiştir. Böylece Türk dilinde bedensel duruş fiillerinin sağlıkla ilişkili durumları adlandırmadaki yeri ve işlevi, sözcük türetme ve anlamsal aktarım süreçleri bağlamında incelenmiştir.
Zitieren
APA
Ağca, E. (2026). TARİHÎ TÜRK YAZI DİLLERİNDE “olturum”, “otruk (bol-)” ve “kötürüm” SÖZCÜKLERİ ÜZERİNE. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 27(51), 805-818. https://doi.org/10.21550/sosbilder.1880009
Vancouver
Ağca E. TARİHÎ TÜRK YAZI DİLLERİNDE “olturum”, “otruk (bol-)” ve “kötürüm” SÖZCÜKLERİ ÜZERİNE. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2026;27(51):805-818. doi:10.21550/sosbilder.1880009
BibTeX
@article{Aca2026,
author = {Ağca, Esin},
title = {TARİHÎ TÜRK YAZI DİLLERİNDE “olturum”, “otruk (bol-)” ve “kötürüm” SÖZCÜKLERİ ÜZERİNE},
journal = {Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi},
year = {2026},
volume = {27},
number = {51},
pages = {805--818},
doi = {10.21550/sosbilder.1880009}
}
EUVIMED