DİZGECİ İŞLEVSEL DİL BİLGİSİ ÇERÇEVESİNDE AZERBAYCAN TÜRKÇESİNDE Kİ’Lİ CÜMLELERİN KARŞILIKLI BAĞIMLILIK TÜRLERİ VE MANTIKSAL-SEMANTİK İLİŞKİLERİ
Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi · 31.05.2026 · 27 (51) · 631-653
DOI: 10.21550/sosbilder.1879823 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, online erschienen am 31.05.2026. Verfasst von Gökçen Bilgin Aksoy. Die Arbeit nennt 89 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışmada, Azerbaycan Türkçesinde kopyalanmış bağlayıcı “ki” ile kurulan cümle komplekslerinin Halliday ve Matthiessen (2014) tarafından geliştirilen dizgeci işlevsel dil bilgisi çerçevesinde incelenmesi amaçlanmıştır. Dizgeci işlevsel dil bilgisi, cümle komplekslerinde cümlelerin ilişkisini “sıralama/karşılıklı bağımlılık” ve “mantıksal-semantik ilişki” sistemleri ile kategorize eder. Azerbaycan Türkçesinde ki’li cümle kompleksleri, karşılıklı bağımlılık türlerine göre incelendiğinde bu cümlelerden bazılarının eşit statülü, bazılarının ise bağımlı statülü sıralandığı görülür. Ayrıca ki’li cümlelerin gömülü cümle işlevinde kullanıldığı durumlar da mevcuttur. Çalışmada eşit statülü ki’li cümlelerin genişletme ve yansıtma mantıksal-semantik ilişkileri ile bir araya geldiği, bağımlı statülü ve gömülü ki’li cümlelerin genişletme ilişkisi kurduğu tespit edilmiştir. Eşit statülü cümlelerde “ki” bağlaç/bağlama edatı işlevindeyken bağımlı statülü cümlelerde ki’li cümle, tanımlayıcı olmayan/sınırlamasız bitimli bir ilgi cümlesi veya bitimli bir zarf cümlesi işlevindedir. Ki’li gömülü cümleyse birincil cümlede çeşitli ögeler olarak görev yapan bir isim veya isim grubunun başı ya da birincil cümledeki bir isim veya isim grubunun son niteleyicisi gibi işlev görmektedir.
Zitieren
APA
Aksoy, G. B. (2026). DİZGECİ İŞLEVSEL DİL BİLGİSİ ÇERÇEVESİNDE AZERBAYCAN TÜRKÇESİNDE Kİ’Lİ CÜMLELERİN KARŞILIKLI BAĞIMLILIK TÜRLERİ VE MANTIKSAL-SEMANTİK İLİŞKİLERİ. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 27(51), 631-653. https://doi.org/10.21550/sosbilder.1879823
Vancouver
Aksoy GB. DİZGECİ İŞLEVSEL DİL BİLGİSİ ÇERÇEVESİNDE AZERBAYCAN TÜRKÇESİNDE Kİ’Lİ CÜMLELERİN KARŞILIKLI BAĞIMLILIK TÜRLERİ VE MANTIKSAL-SEMANTİK İLİŞKİLERİ. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2026;27(51):631-653. doi:10.21550/sosbilder.1879823
BibTeX
@article{Aksoy2026,
author = {Aksoy, Gökçen Bilgin},
title = {DİZGECİ İŞLEVSEL DİL BİLGİSİ ÇERÇEVESİNDE AZERBAYCAN TÜRKÇESİNDE Kİ’Lİ CÜMLELERİN KARŞILIKLI BAĞIMLILIK TÜRLERİ VE MANTIKSAL-SEMANTİK İLİŞKİLERİ},
journal = {Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi},
year = {2026},
volume = {27},
number = {51},
pages = {631--653},
doi = {10.21550/sosbilder.1879823}
}
EUVIMED