EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Castoriadis ile Yapay Zekâyı Düşünmek: Önemsizliğin Kurumsallaşması

Adem Yılmaz

Gaziantep University Journal of Social Sciences · 30.07.2026 · 25 (3) · 976-993

DOI: 10.21547/jss.1878261 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Gaziantep University Journal of Social Sciences, online erschienen am 30.07.2026. Verfasst von Adem Yılmaz. Die Arbeit nennt 42 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Bu makale, yapay zekâ ve algoritmik sistemleri ele alan etik yaklaşımları, Cornelius Castoriadis’in kavramsal matrisi ekseninde eleştirel bir okumaya tabi tutmaktadır. Yapay zekâ etiğini gündeme getiren saptamalar, baskın eğilimi ifade edecek şekilde, algoritmik sistemleri uyumluluk, risk ve güvenlik ekseninde çerçeveleyerek kaçınılmazlık ve zorunluluk bağlamında bir işlerliği öncelikli tutmaktadır. Bu öncelik, algoritmik sistemlerin heteronomik karakterini göz ardı etmekte, anlamsal kaygıları bir optimizasyon mantığına hapsetmektedir. Makale, optimizasyon ekseninde şekillenen etik müdahaleleri Castoriadis’in önemsizlik kavramını merkezine alarak tartışmakta, sorgulanabilirliği terk edilmiş ve işlevsel kılınmış bir anlam düzeneği olarak imgesel rejimin, “yapma”nın kaynağını tanımanın yerini aldığını ileri sürmektedir. Başka bir ifadeyle makale, söz konusu indirgemeci yönelimi Castoriadis’in “önemsizlik” kavramı merkezinde tartışmakta; sorgulanabilirliği askıya alınmış, işlevselleştirilmiş bir anlam düzeni olarak imgesel rejimin, “yapma” ediminin kaynağını tanıma gerekliliğinin yerini aldığını ileri sürmektedir. Bu doğrultuda yapay zekâ, salt teknolojik bir optimizasyon süreci değil, “yapma” ediminin kaynağının ontolojik unutuşa terk edildiği, dışsallaştırıldığı bir kapanma pratiği olarak işaretlenmektedir. Otonomi, bu uğrakta, etik bir ilke ya da tekrar etmesi beklenen yönetimsel bir kip değil, kaçınılmazlık ve zorunlulukla etiketlenmiş kapanma anlatılarını sarsacak politik müdahale imkânı olarak tanımlanmaktadır. Dolayısıyla makale, yapay zekâ etiği literatürüne, algoritmik çerçevelemeyi salt bir ilke problemi olarak değil, otonomi-önemsizlik ve imgelem kavramları ekseninde bir kapanım olarak düşünmeye önermekte, bu düşüncenin politik imkânının otonomide saklı olduğunu öne sürmektedir. Politik bir tasarımdan ziyade, kaçınılmazlık anlatılarının etik sürümleri karşısında politik bir eşiği görünür kılmak, makalenin en temel amacıdır.

Zitieren

APA

Yılmaz, A. (2026). Castoriadis ile Yapay Zekâyı Düşünmek: Önemsizliğin Kurumsallaşması. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 25(3), 976-993. https://doi.org/10.21547/jss.1878261

Vancouver

Yılmaz A. Castoriadis ile Yapay Zekâyı Düşünmek: Önemsizliğin Kurumsallaşması. Gaziantep University Journal of Social Sciences. 2026;25(3):976-993. doi:10.21547/jss.1878261

BibTeX
@article{Ylmaz2026,
  author = {Yılmaz, Adem},
  title = {Castoriadis ile Yapay Zekâyı Düşünmek: Önemsizliğin Kurumsallaşması},
  journal = {Gaziantep University Journal of Social Sciences},
  year = {2026},
  volume = {25},
  number = {3},
  pages = {976--993},
  doi = {10.21547/jss.1878261}
}
Kostenlos starten →