EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Erzurumlu İbrahim Hakkı’nın Felsefi Görüşleri

Sıbğatullah İğde

Gaziantep University Journal of Social Sciences · 30.04.2026 · 25 (2) · 574-588

DOI: 10.21547/jss.1677251 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Gaziantep University Journal of Social Sciences, online erschienen am 30.04.2026. Verfasst von Sıbğatullah İğde. Die Arbeit nennt 40 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Bu çalışma, ilmi birikimiyle İslam düşünce tarihinde adından söz edilen önemli bir şahsiyet olan Erzurumlu İbrahim Hakkı’nın felsefi konulara dair görüşlerini incelemektedir. Erzurumlu İbrahim Hakkı’nın kaleme aldığı metinlere bakılırsa hem felsefi eserleri hem de İslam filozoflarının düşüncelerini etraflıca incelediği görülecektir. O, İslam kültürüne mal olmuş birikimden her anlamda istifade ederek çok yönlü ve kapsamlı eserler kaleme almıştır, Bu durum düşünürün, Allah’ı bilmek, tanımak olarak ifade edilebilecek olan “marifetullah”ın yolunun ilimleri bilmekten geçtiği kabulüyle ilişkili olmalıdır. Bu sebeple Erzurumlu İbrahim Hakkı, ilimlerin öğrenilmesinin gerekliliğini eserlerinde sıklıkla vurgulamıştır. Erzurumlu İbrahim Hakkı özellikle Marifetname adlı eserinde İslam filozoflarının görüş beyan ettiği bir takım felsefi meseleleri incelemiştir. Düşünürün nefs konusunu ele alış biçiminde de İslam filozoflarının etkisi açıktır. Aynı şekilde varlık anlayışında Farabi ve İbn Sina ağırlıklı olmak üzere Meşşai düşünceyi takip ettiği görülen Erzurumlu İbrahim Hakkı, tasnifini de bu minvalde yapmıştır. Onun kozmogoni düşüncesinde ise Plotinus’un sudur nazariyesinden izler görünür. Ancak İbrahim Hakkı, bu düşüncenin içerisine yoktan yaratma anlayışını da eklemleyerek orta yolu benimsemiştir. Ahlak görüşünde ise dini referans aldığı görülen Erzurumlu İbrahim Hakkı, iyi-kötü tanımlamalarını bu minvalde yapmıştır. Erzurumlu İbrahim Hakkı’nın ele aldığı bu görüşler, onun yaşadığı dönemde önemli bir karşı cephe bulunmasına rağmen felsefi tartışmaları tardetmediği, bilakis bu hususları İslam dini sınırları içerisinde tartıştığını göstermektedir.

Zitieren

APA

İğde, S. (2026). Erzurumlu İbrahim Hakkı’nın Felsefi Görüşleri. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 25(2), 574-588. https://doi.org/10.21547/jss.1677251

Vancouver

İğde S. Erzurumlu İbrahim Hakkı’nın Felsefi Görüşleri. Gaziantep University Journal of Social Sciences. 2026;25(2):574-588. doi:10.21547/jss.1677251

BibTeX
@article{de2026,
  author = {İğde, Sıbğatullah},
  title = {Erzurumlu İbrahim Hakkı’nın Felsefi Görüşleri},
  journal = {Gaziantep University Journal of Social Sciences},
  year = {2026},
  volume = {25},
  number = {2},
  pages = {574--588},
  doi = {10.21547/jss.1677251}
}
Kostenlos starten →