PM10 ve SO2 Hava Kirleticilerinin Makine Öğrenmesi Modelleri ile Modellenmesi ve Gelecek Tahmini: Türkiye’deki Büyükşehirler Örneği
Doğal Afetler ve Çevre Dergisi · 24.07.2026 · 12 (2) · 291-308
DOI: 10.21324/dacd.1883761 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, online erschienen am 24.07.2026. Verfasst von İbrahim Edibali Atalay und 2 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 23 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Son yıllarda Türkiye’deki hava kirliliğinin nüfus yoğunluğu ve sanayileşmedeki artış nedeniyle büyükşehirlerde halk sağlığı ve çevre yönetimi üzerinde ciddi bir sorun haline geldiği görülmektedir. Hava kirliliğine neden olan maddeleri kaynaklarına ve atmosferdeki oluşum süreçlerine göre partikül madde (PM10) ve kükürt dioksit (SO2) gibi doğrudan bir kaynaktan yayılan maddeler birincil kirleticiler olarak tanımlanmaktadır. Bu araştırmada, Türkiye’nin 7 farklı coğrafi bölgelerindeki nüfus yoğunluğu en yüksek olan 7 büyükşehir (Ankara, Antalya, Erzurum, İstanbul, İzmir, Samsun ve Şanlıurfa) ait Ocak 2016-Şubat 2026 tarihleri aralığındaki günlük PM10 ve SO2 verilerine odaklanılmıştır. Bu verilerin modelleme ve gelecek 1 yıllık tahmini GBM, HistGBM, LightGBM, Random Forest ve XGBoost makine öğrenmesi modelleri ile yapılmıştır. Sonuç olarak, XGBoost modelinin PM10 ve SO2 verilerinin modelleme performansı konusunda, GBM modelinin ise verilerin gelecek tahmini konusunda daha etkin olduğu görülmüştür. Buna ek olarak, makine öğrenmesi modellerinin verileri modelleme ve gelecek tahmini konusundaki yüksek açıklama yüzdesiyle hava kalitesi araştırmalarında önerilen makine öğrenmesi modellemelerinin gelecek araştırmalar için kullanılması önerilmektedir.
Zitieren
APA
Atalay, İ. E., Altay, A., & Neslihanoğlu, S. (2026). PM10 ve SO2 Hava Kirleticilerinin Makine Öğrenmesi Modelleri ile Modellenmesi ve Gelecek Tahmini: Türkiye’deki Büyükşehirler Örneği. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, 12(2), 291-308. https://doi.org/10.21324/dacd.1883761
Vancouver
Atalay İE, Altay A, Neslihanoğlu S. PM10 ve SO2 Hava Kirleticilerinin Makine Öğrenmesi Modelleri ile Modellenmesi ve Gelecek Tahmini: Türkiye’deki Büyükşehirler Örneği. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi. 2026;12(2):291-308. doi:10.21324/dacd.1883761
BibTeX
@article{Atalay2026,
author = {Atalay, İbrahim Edibali and Altay, Abdullah and Neslihanoğlu, Serdar},
title = {PM10 ve SO2 Hava Kirleticilerinin Makine Öğrenmesi Modelleri ile Modellenmesi ve Gelecek Tahmini: Türkiye’deki Büyükşehirler Örneği},
journal = {Doğal Afetler ve Çevre Dergisi},
year = {2026},
volume = {12},
number = {2},
pages = {291--308},
doi = {10.21324/dacd.1883761}
}
EUVIMED