Osmanlı Kaynaklarının Gözüyle “Yılan Hikayesi”ne Dönüşen Bir Yargı Krizi: Stampa Davası [1860-1874]
Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi · 15.06.2026 · (29) · 384-404
DOI: 10.21021/osmed.1822033 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi, online erschienen am 15.06.2026. Verfasst von Hasan Ali Çakmak. Die Arbeit nennt 39 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu makale, on yılı aşkın bir süre devam eden ve Osmanlı Devleti ile İtalya Krallığı arasında ciddi ve uzun soluklu bir yargı krizine yol açan Stampa Davası’nı ayrıntılı bir şekilde analiz etmektedir. Kesin sonucu tam olarak bilinemeyen ve çalışmada Osmanlı kaynaklarının aktarımı doğrultusunda 1860-1874 yıllarıyla sınırlanan krizin temelini, Sultan Abdülmecid’in (ö. 1861) cariyelerinden Şevkiefsar Kadınefendi’ye ait kıymetli mücevherlerin Kahvecibaşı Süleyman Faik Efendi tarafından İtalyan tüccar Antonio Giulio Stampa’ya rehin verilmesi ve Stampa'nın bu teminatı hukuka aykırı biçimde satması oluşturmaktadır. Başlangıçta basit bir ticari anlaşmazlık gibi görünen mesele, kısa sürede karmaşık bir adli ve diplomatik boyut kazanarak uluslararası ilişkileri de etkilemiştir. Araştırma, Osmanlı arşiv belgeleri, dönemin gazeteleri ve literatür gibi kapsamlı birincil ve ikincil kaynaklara dayanmaktadır. Çalışmada, davayı çözüme ulaştırmak için teşebbüse geçen Ticaret Meclisi ve farklı tahkim komisyonlarının tüm girişimlerine rağmen kararlarını dayatamama olgusu analiz edilmektedir. Bu bağlamda, Osmanlı idarecilerinin kapitülasyon rejiminin yarattığı sınırlamalar altında yabancı tebaa karşısında kendi kanunlarını ve yaptırımlarını uygulama konusunda yaşadığı çaresizlik ele alınmaktadır. Davanın bir fiyaskoya dönüşmesinde ve uzamasında, kapitülasyon rejiminin getirdiği engellerin yanı sıra, İtalyan tüccarın söz konusu tarihlerde Osmanlı topraklarından Avrupa’ya sirayet eden büyük çaplı bir ticari krizin akabinde iflas etmesinin ve hatta hanedan içi rekabetin belirleyici olduğu ortaya konulmaktadır.
Zitieren
APA
Çakmak, H. A. (2026). Osmanlı Kaynaklarının Gözüyle “Yılan Hikayesi”ne Dönüşen Bir Yargı Krizi: Stampa Davası [1860-1874]. Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi, 384-404. https://doi.org/10.21021/osmed.1822033
Vancouver
Çakmak HA. Osmanlı Kaynaklarının Gözüyle “Yılan Hikayesi”ne Dönüşen Bir Yargı Krizi: Stampa Davası [1860-1874]. Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi. 2026:384-404. doi:10.21021/osmed.1822033
BibTeX
@article{akmak2026,
author = {Çakmak, Hasan Ali},
title = {Osmanlı Kaynaklarının Gözüyle “Yılan Hikayesi”ne Dönüşen Bir Yargı Krizi: Stampa Davası [1860-1874]},
journal = {Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi},
year = {2026},
number = {29},
pages = {384--404},
doi = {10.21021/osmed.1822033}
}
EUVIMED