Türk Modernleşmesinde Sefaretnamelerin Etkisi: Fransa Sefaretnamesi ve Avrupa Risalesi Örneği
Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi · 15.03.2026 · (28) · 197-226
DOI: 10.21021/osmed.1734321 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi, online erschienen am 15.03.2026. Verfasst von Meryem Serdar. Die Arbeit nennt 64 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışmada Osmanlı İmparatorluğu’nda modernleşme sürecinin önemli unsurlarından biri olan sefaretnamelerin etkisi, Yirmisekiz Çelebi Mehmet Efendi’nin Fransa sefaretnamesi ile Mustafa Sami Efendi’nin Avrupa risalesi üzerinden incelenmektedir. Sefaretnameler Avrupa’nın kültürel yapısının ve bu yapının Osmanlı’ya etkisinin analizinin yapılabilmesine olanak sağlayan en kıymetli yazılı belgelerdendir. Türk modernleşmesinin çerçeve programını oluşturan metinler olarak kabul edilen sefaretnamelerin sosyolojik açıdan incelenmesi önem taşımaktadır. Bu çalışma, tarihsel sosyoloji perspektifiyle arşiv ve kaynak taramasına dayalı olarak gerçekleştirilen bir söylem analizi olup, sefaretnamelerin Türk modernleşme sürecine nasıl ve hangi yönlerden etki ettiğini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Fransa sefaretnamesi Batı’yla kurulan ilk somut ve sistematik temasların aktarılması açısından bir öncül metin niteliğindedir. Avrupa risalesi ise bu temasın oluşturduğu ilk şaşkınlığın geride bırakıldığı bir dönemde, Batı’nın modernleşme ve kalkınma modellerinin dönemin entelektüelleri, devlet adamları ve aydınlar üzerindeki etkilerini yansıtmaktadır. Yüzyıl arayla yazılmış olan iki sefaretnamenin öne çıkardığı unsurlar, modernleşme hareketlerinin temel karakteristiğini ve bu hareketlerdeki değişim ve dönüşümü açığa çıkarmaktadır. Çalışmanın bulguları, sefaretnamelerin devlet görevlisi olan kişilerin kaleminden çıkan metinler olsa da salt siyasal metinler olmadıklarını, sosyal ve kültürel unsurlara ve gündelik hayat pratiklerine genişçe yer verdiklerini göstermekte, aynı zamanda sefaretnamelerin Türk modernleşmesinin düşünsel ve kültürel temellerinin şekillenmesinde önemli bir araç olarak okunabileceğine işaret etmektedir.
Zitieren
APA
Serdar, M. (2026). Türk Modernleşmesinde Sefaretnamelerin Etkisi: Fransa Sefaretnamesi ve Avrupa Risalesi Örneği. Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi, 197-226. https://doi.org/10.21021/osmed.1734321
Vancouver
Serdar M. Türk Modernleşmesinde Sefaretnamelerin Etkisi: Fransa Sefaretnamesi ve Avrupa Risalesi Örneği. Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi. 2026:197-226. doi:10.21021/osmed.1734321
BibTeX
@article{Serdar2026,
author = {Serdar, Meryem},
title = {Türk Modernleşmesinde Sefaretnamelerin Etkisi: Fransa Sefaretnamesi ve Avrupa Risalesi Örneği},
journal = {Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi},
year = {2026},
number = {28},
pages = {197--226},
doi = {10.21021/osmed.1734321}
}
EUVIMED