Odyologların Demans, Bilişsel Tarama ve Demanslı Hastaya Odyolojik Yaklaşım Hakkındaki Bilgi ve Görüşlerinin İncelenmesi - Merve Deniz Sakarya (Hacettepe University Faculty of Health Sciences Journal, 2026)
Amaç: Çalışmanın amacı odyologların, demans tanısı ya da şüphesi olan yaşlılarla çalışma deneyimlerini incelemek, bilişsel tarama hakkındaki bilgi ve görüşlerini saptamak ve demanstan şüphelenildiği durumlarda uygulamada yaptıkları değişiklikleri ortaya koymaktır.Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 23-50 yaş arası, 112’si kadın (%74,2) ve 39’u erkek (%25,8) olmak üzere toplam 151 odyolog/odyoloji ve konuşma bozuklukları uzmanı katılmıştır. Çalışmanın verileri online anket formu ile toplanmıştır. Anket “odyologların demanslı hasta ile çalışma deneyimleri”, “odyologların demans ve demanslı hastaya hizmet yetkinlikleri”, “odyologların bilişsel tarama hakkındaki bilgi ve görüşleri”, “odyologların demanslı bireylerde odyolojik değerlendirme ve müdahaleye yönelik bilgi ve görüşleri”ni içeren dört bölümden oluşmaktadır. Yanıtlar yüzdelik olarak ve açık uçlu sorulara verilen yanıtlar gruplandırılarak sunulmuştır.Bulgular: Çalışmaya katılan odyologların %57,6’sı daha önce işitme kaybı olan demans hastasına hizmet vermiş, %79,5’i ise işitme değerlendirmesi/müdahalesi yaptığı bir hastada bilişsel bozukluk ya da demanstan şüphelenmiştir. Katılımcıların %52,3’ü odyologlar tarafından uygulanabilecek bilişsel tarama testleri hakkında bilgi sahibi iken sadece %17,9’u daha önce tarama amacıyla bilişsel test uygulamıştır. Katılımcıların %8,6’sı demans hakkında ek bir eğitim aldığını, %72,4’ü ise şu anda demans ve işitme kaybı olan yetişkinlere hizmet konusunda eğitime ihtiyacı olduğunu belirtmektedir. Katılımcıların %38,4’ü saf ses odyometri sırasında demanslı hastaların teste kooperasyonunun bozulmaması için yardımcı bir öge-görsel pekiştireç kullandığını belirtmiştir. Saf ses odyometrisinde odyologlar en sık yönergede değişiklik yaptıklarını bildirmişlerdir.Sonuç: Ülkemizdeki odyologların demans, bilişsel tarama ve demanslı hastaya odyolojik yaklaşım ve müdahale konusunda bilgilendirilmesi gerektiği düşünülmektedir. Bu amaçla kılavuzlar geliştirme, lisans eğitim programına bu bilgileri dahil etme ve mezuniyet sonrası eğitim/kurs oluşturma gibi girişimlerin yapılması önerilmektedir.