Epistemolojiden Temsile, Temsilden Tarihsel Deneyime: Ankersmit’in Tarih Felsefesi Üzerine Eleştirel Bir Çözümleme
Kaygı. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi · 30.09.2026 · 25 (2) · 235-278
DOI: 10.20981/kaygi.1924612 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Kaygı. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi, online erschienen am 30.09.2026. Verfasst von Gülçin Ayıtgu Metin. Die Arbeit nennt 37 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu makale, Frank Ankersmit’in epistemolojiden temsile ve temsilden tarihsel deneyime uzanan kavramsal izleğini, tarihsel bilginin geçmişle ve gerçeklikle olan bağını temellendirmek bakımından yeterli bir çerçeve sunup sunamadığı sorusu etrafında eleştirel biçimde incelemektedir. Ankersmit, tarih felsefesinin gelişimini betimleme/açıklama, anlam/yorum ve temsil olmak üzere birbirini izleyen üç aşamanın hâkimiyeti olarak okur ve temsili bu gelişimin yeni kavramsal çerçevesi olarak önerir. Bu öneride tarihsel anlam, tekil önermelerin doğruluğuna değil anlatı tözlerinin oluşturduğu temsil bütünlerine bağlanır ve anlamın kaynağı temsil edilen şeyden temsil eyleminin kendisine taşınır. Makale, söz konusu kavrayışın epistemolojinin tarihsel temsil düzeyindeki yapısal yetersizliğini görünür kıldığını kabul etmekle birlikte, temsil kuramının kendi kavramsal yapısının epistemolojiden kazanılan mesafeyi yeniden kapatan gerilimler ürettiğini ortaya koymaktadır. Ankersmit’in kopuş ve kayıp düşüncesiyle bağlantılı olarak Burke ve Kant’ın yüce kavramı üzerinden geliştirdiği tarihsel deneyim anlayışı, kendi düşünsel çerçevesi içinde tutarlı bir yönelim oluşturmakla birlikte, dil ile deneyimi birbirini dışlayan alanlar olarak kurması nedeniyle doğruluk-öncesi deneyimin tarihyazımı pratiğine hangi yollarla dâhil olabileceğini belirsiz bırakmakta ve tarihsel deneyim ile tarihyazımı arasında kurulması gereken bağı geri plana itmektedir. Temsil kuramında geçmişle ve gerçeklikle ilişkinin statüsü, tarihsel deneyim anlayışında ise deneyimin tarihyazımına dâhil edilme yolları bakımından ortaya çıkan güçlükleri Ankersmit’in metinleri ile bu metinlere ilişkin eleştirel ve geliştirici değerlendirmeler üzerinden karşılaştırmalı biçimde çözümleyen makale, tarihsel bilginin temellendirilmesi sorununun her iki aşamada da ortadan kalkmayıp farklı bir düzlemde yeniden belirdiğini ileri sürerek tarih felsefesi ile tarihyazımı arasındaki ilişkinin nasıl kurulması gerektiğini tartışmaya açmaktadır.
Zitieren
APA
Metin, G. A. (2026). Epistemolojiden Temsile, Temsilden Tarihsel Deneyime: Ankersmit’in Tarih Felsefesi Üzerine Eleştirel Bir Çözümleme. Kaygı. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi, 25(2), 235-278. https://doi.org/10.20981/kaygi.1924612
Vancouver
Metin GA. Epistemolojiden Temsile, Temsilden Tarihsel Deneyime: Ankersmit’in Tarih Felsefesi Üzerine Eleştirel Bir Çözümleme. Kaygı. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi. 2026;25(2):235-278. doi:10.20981/kaygi.1924612
BibTeX
@article{Metin2026,
author = {Metin, Gülçin Ayıtgu},
title = {Epistemolojiden Temsile, Temsilden Tarihsel Deneyime: Ankersmit’in Tarih Felsefesi Üzerine Eleştirel Bir Çözümleme},
journal = {Kaygı. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi},
year = {2026},
volume = {25},
number = {2},
pages = {235--278},
doi = {10.20981/kaygi.1924612}
}
EUVIMED