MANDEVİLLE’İN İKTİSAT FELSEFESİNDE İNSAN DOĞASI VE TOPLUMSAL DÜZENİN İNŞASI
Divan: Disiplinlerarası Çalışmalar Dergisi · 03.08.2026 · 31 (61) · 188-219
DOI: 10.20519/divan.1886832 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Divan: Disiplinlerarası Çalışmalar Dergisi, online erschienen am 03.08.2026. Verfasst von İsa Yılmaz. Die Arbeit nennt 39 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, XVIII. yüzyıl düşünce dünyasının en çarpıcı figürlerinden biri olan Bernard Mandeville’in (1670-1733) insan doğasına yönelik geliştirdiği ampirik yaklaşımın, politik ekonominin ahlak teolojisinden bağımsızlaşarak seküler bir zemin kazanmasındaki rolünü incelemektedir. Mandeville, geleneksel ahlak felsefesinin insan doğasını idealize eden normatif ve kuralcı yapısını reddederek, toplumsal olayları gözlemlenebilir gerçekler üzerinden betimleyen ampirik bir yönteme başvurmuştur. The Fable of The Bees adlı temel eserinde ortaya koyduğu kişisel erdemsizliklerin kamusal fayda sağladığı yönündeki aykırı tezi, ahlak teolojisi ile iktisadi gerçeklik arasındaki kopuşun miladı olarak kabul edilebilir. Çalışmada, Mandeville’in ben-sevgisi (self-love) ve kendini beğenme (self-liking) gibi bireysel tutkuları toplumsal mekanizmanın temel dinamikleri olarak nasıl konumlandırdığı analiz edilmektedir. Yazarın sosyal bilimlere kazandırdığı evrimsel toplum anlayışı ve temellerini attığı niyet edilmemiş sonuçlar (unintended consequences) paradigması; Smith’in iş bölümü (division of labour) kuramından Hayek’in kendiliğinden düzen (spontaneous order) teorisine, Keynes’in efektif talep kuramından Veblen ve modern kurumsal iktisadın tüketim analizlerine kadar uzanan geniş bir entelektüel miras üzerinde etkisi olmuştur.
Zitieren
APA
Yılmaz, İ. (2026). MANDEVİLLE’İN İKTİSAT FELSEFESİNDE İNSAN DOĞASI VE TOPLUMSAL DÜZENİN İNŞASI. Divan: Disiplinlerarası Çalışmalar Dergisi, 31(61), 188-219. https://doi.org/10.20519/divan.1886832
Vancouver
Yılmaz İ. MANDEVİLLE’İN İKTİSAT FELSEFESİNDE İNSAN DOĞASI VE TOPLUMSAL DÜZENİN İNŞASI. Divan: Disiplinlerarası Çalışmalar Dergisi. 2026;31(61):188-219. doi:10.20519/divan.1886832
BibTeX
@article{Ylmaz2026,
author = {Yılmaz, İsa},
title = {MANDEVİLLE’İN İKTİSAT FELSEFESİNDE İNSAN DOĞASI VE TOPLUMSAL DÜZENİN İNŞASI},
journal = {Divan: Disiplinlerarası Çalışmalar Dergisi},
year = {2026},
volume = {31},
number = {61},
pages = {188--219},
doi = {10.20519/divan.1886832}
}
EUVIMED