TÜRK MÜZİĞİ’NDE DÎVÂN FORMU ÜZERİNE BİR İNCELEME
Anadolu Üniversitesi Sanat & Tasarım Dergisi · 01.06.2026 · 16 (1) · 528-544
DOI: 10.20488/sanattasarim.1948874 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Anadolu Üniversitesi Sanat & Tasarım Dergisi, online erschienen am 01.06.2026. Verfasst von Abidin Özpek. Die Arbeit nennt 15 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Dîvânlar geleneksel olarak repertuvarımızda bulunmakta ve günümüz bestecileri tarafından da bestelenmektedir. Fakat serbest bir biçime sahip olan dîvânların standart bir biçiminin olmadığı kanısı bu formda eser vermeyi zorlaştırmaktadır. Bu araştırma dîvân formu besteleme standartlarını mümkün olduğu kadar belirlemeyi amaçlamıştır. İlk olarak dîvân formunda hangi eserlerin incelenmesi gerektiği form bilgisi kaynaklarının tavsiyesiyle tespit edilmiştir. Daha sonra belirlenen eserlerin usulleri, güfte vezinleri, akış sıraları, eserdeki çalgısal sözel bölüm dağılımları ve eserlerin birlikte nasıl göründükleri bilimsel yöntemlerle analiz edilmiştir. Analizler sonucunda her dîvânın en az bir kere nim sofyan veya sofyan usulünü kullandığı, dîvânlardan üçünün [gerdaniye, gülizar, muhayyer (Nedîm)] güftesinin aruz vezninde, üçünün (muhayyer (Dertli), şehnaz, hicaz) güftesinin hece vezninde olduğu tespit edilmiştir. Eserlerin bölüm sayılarının 9-30 aralığında, vuruş sayılarının ise 180,00 – 552 birim vuruş aralığında olduğu ayrıca görülmüştür. Son olarak eserlerin çalgısal ve sözlü bölüm oranları analiz edilmiştir. Gülizar, gerdaniye ve muhayyer (Nedîm) dîvânların çalgısal bölüm ortalamalarının tüm eser çalgı ortalamalarının üzerinde olduğu, hicaz ve şehnaz dîvânların çalgısal bölüm ortamalarının ise tüm eser çalgı ortalamalarının altında kaldığı tespit edilmiştir. Muhayyer (Dertli) dîvânın çalgısal ve sözlü bölümlerinin tüm eser ortalamalarına en yakın dîvân olduğu sonucuna varılmıştır.
Zitieren
APA
Özpek, A. (2026). TÜRK MÜZİĞİ’NDE DÎVÂN FORMU ÜZERİNE BİR İNCELEME. Anadolu Üniversitesi Sanat & Tasarım Dergisi, 16(1), 528-544. https://doi.org/10.20488/sanattasarim.1948874
Vancouver
Özpek A. TÜRK MÜZİĞİ’NDE DÎVÂN FORMU ÜZERİNE BİR İNCELEME. Anadolu Üniversitesi Sanat & Tasarım Dergisi. 2026;16(1):528-544. doi:10.20488/sanattasarim.1948874
BibTeX
@article{zpek2026,
author = {Özpek, Abidin},
title = {TÜRK MÜZİĞİ’NDE DÎVÂN FORMU ÜZERİNE BİR İNCELEME},
journal = {Anadolu Üniversitesi Sanat & Tasarım Dergisi},
year = {2026},
volume = {16},
number = {1},
pages = {528--544},
doi = {10.20488/sanattasarim.1948874}
}
EUVIMED