İnsan Utanır!: Platon’un Gorgias Diyaloğunda Utanma, Arınma ve Hakikat
Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi · 14.04.2026 · 30 (1) · 94-108
DOI: 10.20296/tsadergisi.1635728 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, online erschienen am 14.04.2026. Verfasst von Sever Işık. Die Arbeit nennt 1 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Utanma duygusu Platon’un Gorgias diyalogunda en fazla başvurulan ahlaki duygu olarak ön plana çıkar. Utanma kavramına onlarca kez başvurulan diyalogda utanç önemli bir epistemolojik ve etik işleve sahiptir. Retoriğe dair tartışma ile başlasa da diyaloğun asıl konusu “iyi yaşam”ın ne olduğudur. İyi yaşam ise doğrunun bilgisini gerektirdiğinden Sokrates önce çürütme aracılığıyla muhataplarını yanlıştan arındırmaya çalışır. Diyalog boyunca Sokrates sadece iyi insanların saadet ve selamete ereceğini iddia eder. Ona göre gerçekte güçlü olup istediğini yapabilenler sadece iyi olan olanlardır. Sokrates bunları düşünceleri reddeden, güç ve hazzın elde edilmesini yaşamın gayesi haline getiren, bunların da ancak retorik aracılıyla elde edilebileceğini iddia eden retorikçilerin argümanlarını çürütmeye çalışır. Bu amaçla diyalogda onun kullandığı en önemli çürütme aracı mantık ile birlikte utanma duygusu olmuştur. Utanma duygusuna önemli bir işlev yükleyen Sokrates’in nihai gayesi ise iyi ve adil yaşamı mümkün kılacak adil bir politik yaşamın inşa edilmesidir. Bu yaşamın inşası kadar istikrarında da utanç hayati bir değere sahiptir
Zitieren
APA
Işık, S. (2026). İnsan Utanır!: Platon’un Gorgias Diyaloğunda Utanma, Arınma ve Hakikat. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 30(1), 94-108. https://doi.org/10.20296/tsadergisi.1635728
Vancouver
Işık S. İnsan Utanır!: Platon’un Gorgias Diyaloğunda Utanma, Arınma ve Hakikat. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi. 2026;30(1):94-108. doi:10.20296/tsadergisi.1635728
BibTeX
@article{Ik2026,
author = {Işık, Sever},
title = {İnsan Utanır!: Platon’un Gorgias Diyaloğunda Utanma, Arınma ve Hakikat},
journal = {Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi},
year = {2026},
volume = {30},
number = {1},
pages = {94--108},
doi = {10.20296/tsadergisi.1635728}
}
EUVIMED