Biologia wolnej woli
Prace Kulturoznawcze · 2024
DOI: 10.19195/0860-6668.28.2.7 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Prace Kulturoznawcze, 2024. Verfasst von Mirosław Kocur. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY 4.0).
Abstract (Originalsprache)
Robert Sapolsky, kultowy neurobiolog i prymatolog z prestiżowego Uniwersytetu Stanforda w Kalifornii, jest mistrzem autopromocji.W ciągu kilku miesięcy zdominował internetowe streamingi związane z nauką.W wykładach, rozmowach, ale też sporach z wdziękiem i humorem rozsławia kontrowersyjne tezy swej ostatniej książki o programowym i nieco szokującym tytule Determined: The Science of Living Without Free Will.Książka ukazała się w Stanach Zjednoczonych 17 października 2023 roku i wciąż jest gorąco debatowana, zresztą w dużym stopniu z udziałem autora.Wiele tez tej książki Sapolsky zaprezentował pięć lat wcześniej w opasłym tomie Behave: The Biology of Humans at Our Best and Worst.Amerykańska premiera tej publikacji odbyła się 2 maja 2017 roku, a już cztery lata później, 8 marca 2021 roku, książka ukazała się po polsku w pomysłowym przekładzie Piotra Szymczaka jako Zachowuj się.Jak biologia wydobywa z nas to, co najgorsze i to, co najlepsze.Behave… i Determined… mają podobną strukturę narracyjną.Sapolsky bada, jakie procesy biologiczne i uwarunkowania środowiskowe mogły poprzedzić każde działanie czy decyzję.Co wydarzyło się sekundę wcześniej, godzinę, rok, tysiąc lat… W Behave… Sapolsky sygnalizuje iluzję wolnej woli tylko w jednym rozdziale, poświęconym zagadnieniom legislacyjnym.Brak szerszej dyskusji nad tym tematem skłonił autora do prowokacji.W Determined… Sapolsky atakuje czytelnika już samym tytułem: nauka o życiu bez wolnej woli!Wow! -że nawiążę do specyfi cznej, gawędziarskiej poetyki Amerykanina.Wolna wola to fi kcja!Sapolsky wali bez ogródek.Nie bierze jeńców.Główne zadanie, które uczony postanowił zrealizować w książce, brzmi: zbadać, w jaki sposób biologia, na którą nie mamy wpływu, w interakcji ze środowiskiem, na które nie mamy wpływu, sprawia, że jesteśmy, jacy jesteśmy!Kiedy przychodzimy na świat -wyjaśnia Sapolsky -nasza przyszłość w dużym stopniu została już zadecydowana.Nie możemy sobie wybrać rodziców.
Zitieren
APA
Kocur, M. (2024). Biologia wolnej woli. Prace Kulturoznawcze. https://doi.org/10.19195/0860-6668.28.2.7
Vancouver
Kocur M. Biologia wolnej woli. Prace Kulturoznawcze. 2024. doi:10.19195/0860-6668.28.2.7
BibTeX
@article{Kocur2024,
author = {Kocur, Mirosław},
title = {Biologia wolnej woli},
journal = {Prace Kulturoznawcze},
year = {2024},
doi = {10.19195/0860-6668.28.2.7}
}
EUVIMED