Öğrencilerinin Gözünden Büyük Ağa Medresesi ve Hafızlık Müessesesi: Bir Metafor Çalışması
Amasya İlahiyat Dergisi · 25.03.2026 · (Hafızlık Özel Sayısı) · 413-447
DOI: 10.18498/amailad.1839986 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Amasya İlahiyat Dergisi, online erschienen am 25.03.2026. Verfasst von Vahdeddin Şimşek. Die Arbeit wurde bisher 1-mal zitiert (Crossref) und nennt 44 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Türkiye'de din eğitimi kurumları üzerine yapılan akademik çalışmalar genellikle imam hatip liseleri ve ilahiyat fakülteleri gibi formel yapılar üzerine odaklanmıştır. Köklü bir geçmişe sahip, hafızlık müessesesi ile öne çıkan ve halen eğitim veren Kur’an kursları veya medreseler üzerine yapılan nitel çalışmalar ise nispeten daha sınırlıdır. Bu çalışma, din eğitimi alanına katkı sunmak amacıyla, Türkiye'nin önemli din eğitimi kurumlarından biri olan Büyükağa Medresesi'ne odaklanmıştır. Büyükağa Medresesi (kayıtlardaki adıyla Kapı Ağası Medresesi), Amasya’da Yeşilırmak kıyısında yer alan, Osmanlı dönemi eğitim mimarisinin özgün örneklerinden biridir. 1489 yılında Kapı Ağası Hüseyin Ağa tarafından yaptırılan medrese, sekizgen planıyla dönemin medrese mimarisinde nadir bir tasarıma sahiptir. Araştırmada burada icra edilen hafızlık eğitiminin, kurumun temel paydaşlarından biri olan öğrencilerin algılarını metafor analizi yoluyla ortaya çıkarmak hedeflenmektedir. Çalışma grubu, amaçlı örnekleme ile belirlenen ve farklı paydaşlardan oluşan toplam 148 katılımcıdan oluşmaktadır. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden olgu bilim (fenomenoloji) deseni kullanılmıştır. Veriler, katılımcılardan "Büyükağa Medresesi ... gibidir; çünkü ..." ve "Hafızlık ... gibidir; çünkü ..." ifadelerini tamamlamalarının istendiği bir form aracılığıyla toplanmış, elde edilen veriler içerik analizi tekniğiyle çözümlenmiştir. Büyükağa Medresesi'ne ilişkin metaforlar "Aile ve Yuva Sıcaklığı", "Üretim ve Kaynak Merkezi", "Gelişim ve Olgunlaşma Mekânı", "Aydınlanma ve Rehberlik Kaynağı", "Köklü ve Kalıcı Kurum" ve "Eleştirel Algılar" olmak üzere altı tematik kategoride; hafızlığa ilişkin metaforlar ise "Kıymetli ve Nadir Bir Nimet", "Sürekli Emek Gerektiren Süreç", "Koruyucu ve Yol Gösterici Zırh", "Kimlik ve Varoluş", "Zihinsel ve Manevi Terbiye" ve "Eleştirel Algılar" kategorilerinde sınıflandırılmıştır. Bulgular, kurumun en baskın olarak duygusal bir "yuva" ve "aile" olarak algılandığını (%29,1); hafızlığın ise ilahi bir "nimet" (%26,4) ve ömür boyu süren bir "sorumluluk" (%20,9) olarak görüldüğünü ortaya koymuştur. Çalışma, geleneksel din eğitimi kurumlarının sadece bilgi aktaran mekânlar değil, aynı zamanda güçlü duygusal sermaye inşa eden, kimlik kazandıran ve bireyi dönüştüren "total kurumlar" olarak işlev gördüğünü göstermektedir. Elde edilen bulguların, benzer kurumların öz-değerlendirme süreçlerine ve din eğitimi politikalarının geliştirilmesine katkı sağlaması beklenmektedir.
Zitieren
APA
Şimşek, V. (2026). Öğrencilerinin Gözünden Büyük Ağa Medresesi ve Hafızlık Müessesesi: Bir Metafor Çalışması. Amasya İlahiyat Dergisi, 413-447. https://doi.org/10.18498/amailad.1839986
Vancouver
Şimşek V. Öğrencilerinin Gözünden Büyük Ağa Medresesi ve Hafızlık Müessesesi: Bir Metafor Çalışması. Amasya İlahiyat Dergisi. 2026:413-447. doi:10.18498/amailad.1839986
BibTeX
@article{imek2026,
author = {Şimşek, Vahdeddin},
title = {Öğrencilerinin Gözünden Büyük Ağa Medresesi ve Hafızlık Müessesesi: Bir Metafor Çalışması},
journal = {Amasya İlahiyat Dergisi},
year = {2026},
number = {Hafızlık Özel Sayısı},
pages = {413--447},
doi = {10.18498/amailad.1839986}
}
EUVIMED