EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

İbâziyye’de Rüstâkiyye ve Nizvâniyye Ayrışması

Metin Yıldız, Ahmet Bardak

e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi · 30.06.2026 · 19 (1) · 119-137

DOI: 10.18403/emakalat.1853560 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi, online erschienen am 30.06.2026. Verfasst von Metin Yıldız und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 32 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Bu çalışmada, İbâziyye’nin Uman’da siyasî çekişmeler neticesinde Rüstâkiyye ve Nizvâniyye şeklindeki ayrışmasını ve bu iki ekol arasındaki temel görüş farklılıklarını ortaya koymak amaçlanmaktadır. İbâziyye’nin Rüstâkîler ve Nizvanîler şeklinde iki farklı ekole ayrılmasına sebebiyet veren temel unsur, Salt b. Mâlik el-Harûsî’nin (öl. 275/888) görevden azledilmesi olayıdır. Rüstâkîler, söz konusu azil sürecinde Salt b. Mâlik’e karşı tavır alanlardan veya bu konuda çekimser kalanlardan teberrî etmişlerdir. Buna karşılık Nizvânîler, azil hadisesinin üzerinden uzun yıllar geçtiğini ve konuya ilişkin çeşitli şüphelerin bulunduğunu ileri sürerek azli gerçekleştirenler için mazeretler öne sürmüş, bu bağlamda meseleyi kapsamlı tartışmalara taşımaktan kaçınmışlardır. Çalışma, hicrî 3./9. yüzyılda erken dönem Umân İbâziyyesinde ortaya çıkan söz konusu ayrışma ile sınırlı tutulmuştur. Bu bağlamda araştırma, Rüstâkî ve Nizvânî İbâzîlerin özellikle imâmet meselesi başta olmak üzere ayrıştıkları ve hemfikir oldukları görüşlerini incelemekle sınırlandırılmıştır. Çalışmada İbâziyye’nin Uman’da Rüstâkiyye ve Nizvâniyye şeklindeki siyasî ayrışması ve temel görüşleri mukayese edilerek deskriptif ve analitik yöntemle ele alınacaktır. Her iki ekol rasındaki ihtilafın temelinde şahsî veya kabilesel rekabetten ziyade imamet kurumunun meşruiyetine dair ilkesel tartışmaların yer aldığı, Rüstakiyye’nin bu hususta katı duruşuna karşılık Nizvaniyye’nin daha ılımlı ve müsamahakar davrandığı sonucuna ulaşılmıştır.

Zitieren

APA

Yıldız, M., & Bardak, A. (2026). İbâziyye’de Rüstâkiyye ve Nizvâniyye Ayrışması. e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi, 19(1), 119-137. https://doi.org/10.18403/emakalat.1853560

Vancouver

Yıldız M, Bardak A. İbâziyye’de Rüstâkiyye ve Nizvâniyye Ayrışması. e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi. 2026;19(1):119-137. doi:10.18403/emakalat.1853560

BibTeX
@article{Yldz2026,
  author = {Yıldız, Metin and Bardak, Ahmet},
  title = {İbâziyye’de Rüstâkiyye ve Nizvâniyye Ayrışması},
  journal = {e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi},
  year = {2026},
  volume = {19},
  number = {1},
  pages = {119--137},
  doi = {10.18403/emakalat.1853560}
}
Kostenlos starten →