EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Stanislav Mihayloviç Prozorov'un İslam Algısı: Yöntemsel Çerçeve

Abdullazhon Abdullaev, Muharrem Akoğlu

e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi · 30.06.2026 · 19 (1) · 76-97

DOI: 10.18403/emakalat.1844261 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi, online erschienen am 30.06.2026. Verfasst von Abdullazhon Abdullaev und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 48 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Bu çalışmada Rus oryantalist Stanislav Mihayloviç Prozorov’un (1938–) İslam’a yönelik bilimsel metodolojik yaklaşımı, tarihçilik anlayışı, Arap-İslam kaynaklarındaki isnâd zincirlerinden bilgi çıkarma ve işleme yöntemi ile İslam’a ilişkin terimlerin Rusçaya aktarımında esas aldığı ilkesel tutum sistematik biçimde incelenmektedir. Müellifin entelektüel zemininin ateist propagandaya dayanan Sovyet rejimi dönemi şartlarında oluşmasına rağmen, temel metodolojik ekseninin sonraki çalışmalarında da büyük ölçüde devamlılık gösterdiği gözlemlenmektedir Prozorov’un İslam tasavvuru, İslam’ı temel esasları ile tarihsel ve bölgesel tezahürlerini birlikte içeren ideolojik bir sistem olarak ele alma anlayışına dayanmaktadır. Bu yaklaşım, İslam’ı Kur’ânî-Peygamberî dönem, doktriner ayrışma ve çoğullaşma süreci ile bölgesel İslam evresi olmak üzere üç safhada okuyan metodolojik tasnifinin teorik temelini oluşturmaktadır. Onun bilimsel metodolojisinin İslam’ın beşer ürünü olduğu ön kabule, sekülerlik ilkesine, göreli objektiflik anlayışına ve eleştirel tarihçilik yaklaşımına dayandığı çıkarımı yapılmaktadır. Çalışmada ayrıca Prozorov’un tasvirî tarihçilik yöntemi, bağlamsal-tarih yaklaşımı ve klasik Arap-İslam kaynakları ile modern dönem Batı ve Doğu araştırma literatürüyle çalışma pratiği örnekler üzerinden eleştirel ve karşılaştırmalı biçimde değerlendirilmiş; bu çerçevede yönteminin güçlü ve zayıf yönlerine işaret edilmiştir. Arapça özel isim ve terimlerin Rusçaya aktarımında benimsediği metodun, St. Petersburg oryantalizm ekolünün bağlamsal çeviri yöntemiyle uyumlu bir çizgide ilerlediği ve bilhassa geç dönem çalışmalarında daha olgun bir terminolojik tutarlılığa ulaştığı kanaatine varılmıştır. Bunun yanında, müellifin Şiî tarih yazıcılığı tarihinin inşasında temel bir araç olarak kullandığı beş aşamalı yöntem ele alınmıştır. İsnâd zincirlerinden sistematik bilgi çıkarmaya dayanan bu metodolojinin, niceliksel ve niteliksel tasnif yoluyla erken dönem İslam tarihçiliğine dair birtakım meselelerin analizinde kullanılabilirliği saptanmıştır.

Zitieren

APA

Abdullaev, A., & Akoğlu, M. (2026). Stanislav Mihayloviç Prozorov'un İslam Algısı: Yöntemsel Çerçeve. e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi, 19(1), 76-97. https://doi.org/10.18403/emakalat.1844261

Vancouver

Abdullaev A, Akoğlu M. Stanislav Mihayloviç Prozorov'un İslam Algısı: Yöntemsel Çerçeve. e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi. 2026;19(1):76-97. doi:10.18403/emakalat.1844261

BibTeX
@article{Abdullaev2026,
  author = {Abdullaev, Abdullazhon and Akoğlu, Muharrem},
  title = {Stanislav Mihayloviç Prozorov'un İslam Algısı: Yöntemsel Çerçeve},
  journal = {e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi},
  year = {2026},
  volume = {19},
  number = {1},
  pages = {76--97},
  doi = {10.18403/emakalat.1844261}
}
Kostenlos starten →