Shadow baning: między „ministerstwem prawdy”, „tajną policją” algorytmiczną a pozyskiwaniem wiedzy o użytkownikach
Roczniki Kulturoznawcze · 15.12.2025 · 16 (4) · 13-34
DOI: 10.18290/rkult25164.2 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Roczniki Kulturoznawcze, online erschienen am 15.12.2025. Verfasst von Jan Kreft. Die Arbeit wurde bisher 1-mal zitiert (Crossref) und nennt 61 Literaturangaben. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY-NC-ND 4.0).
Abstract (Originalsprache)
Gdy w 1993 roku New Yorker zamieścił rysunek z dwoma psami siedzącymi przed ekranem komputera z żartobliwym wpisem „W internecie nikt nie wie, że jesteś psem”, każdy czytelnik wiedział, że choć chodzi anonimowość, dialog prowadzą ludzie. O roli cyfrowego pośrednika nie było ani słowa, a i nauka miała niewiele do zaoferowania na ten temat. Po ponad dwóch dekadach żart budzi życzliwy uśmiech, ale uwaga badaczy jest coraz częściej skupiona na „tym trzecim” – platformach cyfrowych, które dysponują złożoną wiedzą o użytkownikach, choć same występują w roli nieprzejrzystego co do intencji i możliwości, „ukrytego w ekranie” podmiotu ustalającego reguły zachowań i ekstrakcji wiedzy na platformie. Przedmiotem przedstawianych badań jest shadow baning – rodzaj moderowania polegający na ukrywaniu/zmniejszaniu widoczności postów (użytkowników) przed wszystkimi użytkownikami oprócz ich autora. Jest to jedna z najbardziej opresyjnych form ingerencji platform mediów społecznościowych. Przyjęta w badaniu metoda wspieranego maszynowo systematycznego przeglądu literatury pozwoliła na zidentyfikowanie nie tylko głównych nurtów badań nad shadow baningiem, ale rozpoznanie luki badawczej w postaci związku shadow baningu i zarządzaniem algorytmicznym. Shadow baning wyłania się w tej perspektywie nie tylko jako złożona, tajemnicza i opresyjna forma ingerencji platform, ale jako celowe działanie prowadzące do pozyskiwania wiedzy na temat granicy zaufania do platform.
Zitieren
APA
Kreft, J. (2025). Shadow baning: między „ministerstwem prawdy”, „tajną policją” algorytmiczną a pozyskiwaniem wiedzy o użytkownikach. Roczniki Kulturoznawcze, 16(4), 13-34. https://doi.org/10.18290/rkult25164.2
Vancouver
Kreft J. Shadow baning: między „ministerstwem prawdy”, „tajną policją” algorytmiczną a pozyskiwaniem wiedzy o użytkownikach. Roczniki Kulturoznawcze. 2025;16(4):13-34. doi:10.18290/rkult25164.2
BibTeX
@article{Kreft2025,
author = {Kreft, Jan},
title = {Shadow baning: między „ministerstwem prawdy”, „tajną policją” algorytmiczną a pozyskiwaniem wiedzy o użytkownikach},
journal = {Roczniki Kulturoznawcze},
year = {2025},
volume = {16},
number = {4},
pages = {13--34},
doi = {10.18290/rkult25164.2}
}
EUVIMED