SÜRMENE BIÇAĞININ ÜRETİM SÜRECİ VE KÜLTÜREL YERİ
Karadeniz İncelemeleri Dergisi · 05.11.2026 · 20 (41) · 259-280
DOI: 10.18220/kid.2079970 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Karadeniz İncelemeleri Dergisi, online erschienen am 05.11.2026. Verfasst von Ecem Civelek und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 38 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Demircilik ve silah, eski çağlardan beri Türklerin günlük hayatının içinde yer almaktadır. Paleolitik dönemden itibaren görülen bıçak ise, gündelik eşya ve silah olarak da kullanılan bir maddi unsurdur. Başlangıçta hayatı idame ettirmek amacıyla ortaya çıkan ve kullanılan araç zamanla kültürle birleşmiş ve artık yalnızca savunma aracı olmaktan çıkmıştır. Osmanlı döneminden itibaren Anadolu’da ortaya çıkan birçok bıçak yapım merkezlerinden biri olan Sürmene’de bu üretim hem kültürel önemini korumuş hem de günümüzde devam etmektedir. Söz konusu merkezde üretim fabrikasyon ve geleneksel olmak üzere iki koldan devam etmektedir. Ancak geleneksel üretimin fabrikasyon üretime karşı verdiği bir savaş bulunmaktadır.Bu araştırma geleneksel el sanatları içerisinde köklü bir geçmişe sahip olan Sürmene bıçağının yöre kültüründeki önemi ve üretim sürecindeki gelişmeyi incelemeyi amaçlamaktadır. Literatürde genellikle teknik ve üretim odaklı ele alınan el sanatı, bu araştırmada folklorik unsurlar ve toplumsal bellek üzerindeki yansımalarıyla ele alınmıştır. Araştırma süresince veriler, Sürmene ilçesinde aktif olarak üretim yapan bıçak ustaları ile gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış mülakatlar ve katılımlı gözlem yoluyla elde edilmiştir. Araştırma bulguları, Sürmene bıçağının yalnızca bir ekonomik meta değil, yöre insanının sosyal kimliğini temsil eden, manilere, bilmecelere ve halk inanışlarına konu olan güçlü bir sembol olduğunu göstermektedir. Bunlara ek olarak, yunus yağı ile su verme gibi geleneksel tekniklerin teknolojik gelişimle birlikte unutulmaya yüz tutmasının ve marka taklitçiliğinin zanaatın sürdürülebilirliğini zedelediği tespit edilmiştir. Coğrafi işaretli Sürmene bıçağının kültürel değerinin korunması ve kültürel piyasada özgün bir marka olarak yer edinmesi için el sanatının “yaşayan miras” olarak desteklenmesi gerektiği vurgulanmaktadır ve devamlılığı için önerilere yer verilmektedir.
Zitieren
APA
Civelek, E., & Yılmaz, B. (2026). SÜRMENE BIÇAĞININ ÜRETİM SÜRECİ VE KÜLTÜREL YERİ. Karadeniz İncelemeleri Dergisi, 20(41), 259-280. https://doi.org/10.18220/kid.2079970
Vancouver
Civelek E, Yılmaz B. SÜRMENE BIÇAĞININ ÜRETİM SÜRECİ VE KÜLTÜREL YERİ. Karadeniz İncelemeleri Dergisi. 2026;20(41):259-280. doi:10.18220/kid.2079970
BibTeX
@article{Civelek2026,
author = {Civelek, Ecem and Yılmaz, Berk},
title = {SÜRMENE BIÇAĞININ ÜRETİM SÜRECİ VE KÜLTÜREL YERİ},
journal = {Karadeniz İncelemeleri Dergisi},
year = {2026},
volume = {20},
number = {41},
pages = {259--280},
doi = {10.18220/kid.2079970}
}
EUVIMED