TÜRKİYE GIDA FİYATI ALT KATEGORİLERİNDE MAKİNE ÖĞRENMESİ VE ZAMAN SERİSİ MODELLERİNİN KARŞILAŞTIRMALI TAHMİN PERFORMANSI
Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi · 31.07.2026 · (52) · 321-344
DOI: 10.18092/ulikidince.1955834 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, online erschienen am 31.07.2026. Verfasst von Burcu Kartal und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 47 Literaturangaben. Gefördert von: Bu çalışma herhangi bir kamu, özel veya kar amacı gütmeyen kuruluş tarafından desteklenmemiştir..
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, Türkiye'de gıda, tahıl, et, süt, yağ ve şeker fiyatları için 2015-2024 döneminde aylık verilerle kısa dönemli tahmin performansını karşılaştırmayı amaçlamaktadır. FAO gıda fiyat endeksleri, USD/TRY, EUR/TRY döviz kurları ve Brent petrol fiyatları bağımsız değişken olarak kullanılmıştır. Ayrıca, Kasım 2021 kur krizi ile Şubat 2022 Rusya-Ukrayna savaşını temsil eden yapısal kırılma kuklaları modellere eklenmiştir. SARIMAX, ElasticNet ve Random Forest modelleri, Harvey-Leybourne-Newbold düzeltmeli Diebold-Mariano testiyle karşılaştırılmıştır. 2023–2024 test dönemi bulgularına göre makine öğrenmesi modelleri SARIMAX karşısında istatistiksel açıdan belirgin bir üstünlük sağlayamamıştır. SHAP ve ElasticNet katsayı analizleri, kur krizi kukla değişkeninin tüm kategorilerde birincil belirleyici olduğunu ortaya koymuştur. Sonuçlar, döviz kuru geçişkenliği ve yapısal kırılmaların Türkiye gıda enflasyonundaki belirleyici rolünü vurgularken kısa örneklemli aylık verilerde istatistiksel zaman serisi yaklaşımlarının rekabetçi konumunu koruduğunu göstermektedir.
Förderung
- Bu çalışma herhangi bir kamu, özel veya kar amacı gütmeyen kuruluş tarafından desteklenmemiştir.
Zitieren
APA
Kartal, B., & Akinci, V. Y. (2026). TÜRKİYE GIDA FİYATI ALT KATEGORİLERİNDE MAKİNE ÖĞRENMESİ VE ZAMAN SERİSİ MODELLERİNİN KARŞILAŞTIRMALI TAHMİN PERFORMANSI. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, 321-344. https://doi.org/10.18092/ulikidince.1955834
Vancouver
Kartal B, Akinci VY. TÜRKİYE GIDA FİYATI ALT KATEGORİLERİNDE MAKİNE ÖĞRENMESİ VE ZAMAN SERİSİ MODELLERİNİN KARŞILAŞTIRMALI TAHMİN PERFORMANSI. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi. 2026:321-344. doi:10.18092/ulikidince.1955834
BibTeX
@article{Kartal2026,
author = {Kartal, Burcu and Akinci, Vildan Yavuz},
title = {TÜRKİYE GIDA FİYATI ALT KATEGORİLERİNDE MAKİNE ÖĞRENMESİ VE ZAMAN SERİSİ MODELLERİNİN KARŞILAŞTIRMALI TAHMİN PERFORMANSI},
journal = {Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi},
year = {2026},
number = {52},
pages = {321--344},
doi = {10.18092/ulikidince.1955834}
}
EUVIMED