EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Fen Bilimleri Öğretim Programının Haladyna Taksonomisine Göre Bilişsel Dağılım ve Derinlik Analizi

Emre Erden, Sevilay Karamustafaoğlu, Murat Kurt

Anadolu Journal Of Educational Sciences International · 24.06.2026 · 16 (2) · 591-628

DOI: 10.18039/ajesi.1843150 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Anadolu Journal Of Educational Sciences International, online erschienen am 24.06.2026. Verfasst von Emre Erden und 2 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 40 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Bu araştırmanın temel amacı, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (TYMM) kapsamında hazırlanan ve 2024 yılında uygulamaya konulan ortaokul (5–8. sınıf) Fen Bilimleri dersi öğretim programını Haladyna Taksonomisi çerçevesinde analiz ederek programın bilişsel düzey dağılımını ve derinliğini ortaya koymaktır. Nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi yönteminin kullanıldığı çalışmada, veri kaynağı olarak programda yer alan 143 öğrenme çıktısı ve bu çıktıların uygulanma adımlarını içeren 446 süreç bileşeni olmak üzere toplam 589 öge incelenmiştir. Veriler, Haladyna Taksonomisinin dört bilişsel düzeyi (Anlama, Problem Çözme, Eleştirel Düşünme, Yaratıcılık) doğrultusunda kodlanmış; ayrıca konu alanlarının bilişsel yoğunluğunu karşılaştırmak amacıyla "Ortalama Bilişsel Derinlik Puanı (OBDP)" hesaplanmıştır. Elde edilen verilerin çözümlenmesinde, içerik analizi tekniği kullanılmış; ulaşılan veriler frekans ve yüzde değerleri üzerinden betimsel olarak istatistiklere dökülmüştür. Araştırma bulgularına göre, öğretim programının genelinde en baskın bilişsel düzey %49,6 oranıyla "Eleştirel Düşünme" olup, bunu %22,7 ile "Problem Çözme" düzeyi takip etmektedir. Analizlerde 5. sınıftan 8. sınıfa doğru gidildikçe eleştirel düşünme becerisinin sistematik bir artış gösterdiği ve 8. sınıfta zirveye ulaştığı belirlenmiştir. Çalışmanın en dikkat çekici bulgusu, ana öğrenme çıktılarında (özellikle 6. ve 7. sınıflarda) niceliksel olarak bulunmayan "Anlama" düzeyinin, süreç bileşenlerinde tüm sınıf seviyelerinde varlığını sürdürerek üst düzey beceriler için zorunlu bir bilişsel iskele işlevi görmesidir. Konu alanları incelendiğinde ise; Yer Bilimleri ve Kimya alanlarının, Fizik ve Biyoloji alanlarına kıyasla eleştirel düşünme düzeyine daha güçlü bir yönelim sergilediği saptanmıştır. Sonuç olarak, TYMM Fen Bilimleri öğretim programının geleneksel bilgi aktarımından ziyade öğrencilerin analiz, sentez ve değerlendirme becerilerini geliştirmeye odaklanan çağdaş bir yapı sergilediği; ancak %13,6 oranında kalan "Yaratıcılık" düzeyinin temsiliyetinin artırılmasına ihtiyaç duyduğu belirlenmiştir.

Zitieren

APA

Erden, E., Karamustafaoğlu, S., & Kurt, M. (2026). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Fen Bilimleri Öğretim Programının Haladyna Taksonomisine Göre Bilişsel Dağılım ve Derinlik Analizi. Anadolu Journal Of Educational Sciences International, 16(2), 591-628. https://doi.org/10.18039/ajesi.1843150

Vancouver

Erden E, Karamustafaoğlu S, Kurt M. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Fen Bilimleri Öğretim Programının Haladyna Taksonomisine Göre Bilişsel Dağılım ve Derinlik Analizi. Anadolu Journal Of Educational Sciences International. 2026;16(2):591-628. doi:10.18039/ajesi.1843150

BibTeX
@article{Erden2026,
  author = {Erden, Emre and Karamustafaoğlu, Sevilay and Kurt, Murat},
  title = {Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Fen Bilimleri Öğretim Programının Haladyna Taksonomisine Göre Bilişsel Dağılım ve Derinlik Analizi},
  journal = {Anadolu Journal Of Educational Sciences International},
  year = {2026},
  volume = {16},
  number = {2},
  pages = {591--628},
  doi = {10.18039/ajesi.1843150}
}
Kostenlos starten →