Üstün Yetenekli Öğrencilerde Üstbilişsel Farkındalık ve Bilişsel Yaratıcılık İlişkisi
Anadolu Journal Of Educational Sciences International · 28.03.2026 · 16 (1) · 260-278
DOI: 10.18039/ajesi.1799042 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Anadolu Journal Of Educational Sciences International, online erschienen am 28.03.2026. Verfasst von Übeyit Bakan und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 59 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bilişsel yaratıcılık, eğitim sürecinde kazandırılabilen, geliştirilebilen bir özellik olarak ifade edilmektedir. Bilişsel yaratıcılığın üst bilişsel düşünmenin alt boyutları olan açıklayıcı bilgi, prosedürel bilgi, durumsal bilgi, planlama, izleme, değerlendirme, hata ayıklama stratejisi ve bilgi yönetimi stratejisi gibi işlevsel süreçlerle arasındaki ilişkinin ortaya konması, özellikle üstün yetenekli öğrencilerin eğitiminde büyük önem taşımaktadır. Bu kapsamda yapılan çalışma, üstün yetenekli ortaokul öğrencilerinin üstbilişsel farkındalıklarının bilişsel yaratıcılık düzeylerini ne derecede yordadığını incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın, örneklem grubunu farklı ortaokullarda öğrenim gören, 314 üstün yetenekli öğrenci oluşturmaktadır. İlişkisel tarama desenine göre gerçekleştirilen çalışmada veriler, “Yaratıcılıkla İlişkili Bilişsel Süreçler Ölçeği (YİBS)” ve “Üstbilişsel Farkındalık Envanteri (ÜFE)” aracılığıyla toplanmıştır. Toplanan veriler, çoklu doğrusal regresyon analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Yapılan analizler sonucunda, üstün yetenekli öğrencilerin üstbilişsel farkındalıklarının alt boyutlarından olan; açıklayıcı bilgi, prosedürel bilgi, izleme ve bilgi yönetimi stratejilerinin bilişsel yaratıcılığı anlamlı ve pozitif yönde yordadığı saptanmıştır. Regresyon modeli, öğrencilerin bilişsel yaratıcılık puanlarındaki toplam varyansın %55’ini açıklamaktadır. Bu oran, üstbilişsel süreçlerin üstün yetenekli öğrencilerin yaratıcı düşünme becerileri üzerindeki etkisinin oldukça güçlü olduğunu göstermektedir. Sonuçlar, üstün yetenekli öğrencilerin eğitiminde üstbilişsel stratejilerin yaratıcı çıktıları destekleyici rol oynadığını ortaya koymaktadır. Bu bağlamda, eğitim ortamlarının üstün yetenekli öğrencilerin üstbilişsel becerilerini geliştirecek şekilde tasarlanmasının onların yaratıcılık potansiyellerini de destekleyeceği söylenebilir.
Zitieren
APA
Bakan, Ü., & Buldur, S. (2026). Üstün Yetenekli Öğrencilerde Üstbilişsel Farkındalık ve Bilişsel Yaratıcılık İlişkisi. Anadolu Journal Of Educational Sciences International, 16(1), 260-278. https://doi.org/10.18039/ajesi.1799042
Vancouver
Bakan Ü, Buldur S. Üstün Yetenekli Öğrencilerde Üstbilişsel Farkındalık ve Bilişsel Yaratıcılık İlişkisi. Anadolu Journal Of Educational Sciences International. 2026;16(1):260-278. doi:10.18039/ajesi.1799042
BibTeX
@article{Bakan2026,
author = {Bakan, Übeyit and Buldur, Serkan},
title = {Üstün Yetenekli Öğrencilerde Üstbilişsel Farkındalık ve Bilişsel Yaratıcılık İlişkisi},
journal = {Anadolu Journal Of Educational Sciences International},
year = {2026},
volume = {16},
number = {1},
pages = {260--278},
doi = {10.18039/ajesi.1799042}
}
EUVIMED