EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Ahlaki Öznenin İnşasında İbadet Disiplini: Akseki’nin Kant’la Diyaloğu Üzerinden Bir Çözümleme

Abdullah Akgül

Pamukkale Divinity · 28.06.2026 · (1) · 218-230

DOI: 10.17859/paudiv.1980761 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Pamukkale Divinity, online erschienen am 28.06.2026. Verfasst von Abdullah Akgül. Die Arbeit nennt 25 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Bu çalışma, Ahmet Hamdi Akseki’nin ahlak düşüncesini, ibadetin ahlaki öznenin inşasındaki rolü ekseninde ve Kant’ın ahlak felsefesiyle diyalog içinde inceler. Hareket noktası, ahlak yasasının evrensel normatif formu ile bu formun gündelik hayatta sürdürülebilirliği arasındaki gerilimdir. Akseki, Kant’ın menfaatsiz ödev idealini paylaşmakla birlikte, salt akli temellendirmenin ortalama insanı arzular karşısında ödeve sadık tutmaya yetmediğini, bu yüzden normatif ilkeyi yaşantıya yerleştiren pratik bir disipline ihtiyaç bulunduğunu savunur. Çalışmanın amacı bu mekanizmayı yeniden kurmaktır; önemi ise Akseki’yi ahlaki öznenin inşasını mesele edinen bir ahlak düşünürü olarak okumasında yatar. Yöntem olarak, Kant’ın temel metinleriyle Akseki’nin eserlerini birlikte okuyan karşılaştırmalı bir metin çözümlemesi benimsenmiştir. Akseki’nin ibadeti Kant tartışmasının içinde temalaştırmadığı dikkate alınarak, ibadet-ahlak ilişkisi onun eleştirisine atfedilmemiş, kendi külliyatından yeniden kurulmuştur. İnceleme, iki düşünürün menfaatsiz vazife idealinde ve ritüalizm eleştirisinde yakınlaştığını, ancak ahlaki sürekliliğin zemininde ayrıştığını göstermektedir: bu zemin Kant’ta aklın postulatı, Akseki’de vahyin otoritesidir. Sonuçta ibadetin, vicdanı teyakkuzda tutma, havf-recâ dengesini kurma, iradeyi terbiye etme ve niyeti ihlâsla arındırma işlevleriyle normatif yasayı yerleşik bir ahlaki karaktere dönüştürdüğü ortaya konmaktadır.

Zitieren

APA

Akgül, A. (2026). Ahlaki Öznenin İnşasında İbadet Disiplini: Akseki’nin Kant’la Diyaloğu Üzerinden Bir Çözümleme. Pamukkale Divinity, 218-230. https://doi.org/10.17859/paudiv.1980761

Vancouver

Akgül A. Ahlaki Öznenin İnşasında İbadet Disiplini: Akseki’nin Kant’la Diyaloğu Üzerinden Bir Çözümleme. Pamukkale Divinity. 2026:218-230. doi:10.17859/paudiv.1980761

BibTeX
@article{Akgl2026,
  author = {Akgül, Abdullah},
  title = {Ahlaki Öznenin İnşasında İbadet Disiplini: Akseki’nin Kant’la Diyaloğu Üzerinden Bir Çözümleme},
  journal = {Pamukkale Divinity},
  year = {2026},
  number = {1},
  pages = {218--230},
  doi = {10.17859/paudiv.1980761}
}
Kostenlos starten →