Türkiye’de Gençlik Refahının Aile Temelli Kurumsallaşması: Tarihsel-Kurumsal Bir Analiz ve Sosyal Politika Çıktıları
Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi · 29.10.2026 · 25 (4) · 666-682
DOI: 10.17755/esosder.1920311 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, online erschienen am 29.10.2026. Verfasst von Azize Açık. Die Arbeit nennt 52 Literaturangaben. Gefördert von: Hacı Bayram Veli Üniversitesi.
Abstract (Originalsprache)
Öz: Bu çalışma, Türkiye’de gençlik refahının bireysel sosyal vatandaşlık hakları temelinde değil, aile merkezli bir yapı içerisinde nasıl kurumsallaştığını tarihsel-kurumsal bir perspektifle analiz etmeyi amaçlamaktadır. Araştırmada nitel araştırma deseni benimsenmiş; 1924, 1961 ve 1982 Anayasaları ile 1963-2024 yıllarını kapsayan on iki Beş Yıllık Kalkınma Planı doküman analizi tekniğiyle incelenmiştir. Veriler, tarihsel kurumsalcılığın "patika bağımlılığı" ve "kritik eşik" kavramları çerçevesinde tematik analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Analiz sonuçları, Türkiye’de gençlik refahının "örtük aileselcilik" (implicit familialism) temelinde inşa edildiğini ortaya koymaktadır. 1960’larda "beşerî sermaye" odaklı sosyal yatırım denemeleri yapılsa da, 1980 sonrası neoliberal dönüşüm ve 1982 Anayasası ile sosyal risklerin yönetimi sistematik olarak hanehalkına devredilmiştir. Güncel planlarda ise gençliğin "girişimcilik" söylemiyle bireysel kadere terk edildiği, ancak bu süreçte ailenin bir "emniyet supabı" olarak kurumsal patikadaki yerini koruduğu görülmektedir. Çalışma, Türkiye’deki yüksek NEET (Ne eğitimde ne istihdamda) oranlarının ve gecikmiş yetişkinlik olgusunun bu aileselci tercihin yapısal bir sonucu olduğunu savunmaktadır. Çözüm olarak, gençlerin aileden bağımsızlaşmasını sağlayacak "Bireysel Sosyal Vatandaşlık" statüsünün tesisi, "Gençlik Geçiş Ödeneği" ve üçüncü sektörün sosyal ekonomi aktörü olarak güçlendirilmesi önerilmektedir.
Förderung
- Hacı Bayram Veli Üniversitesi
Zitieren
APA
Açık, A. (2026). Türkiye’de Gençlik Refahının Aile Temelli Kurumsallaşması: Tarihsel-Kurumsal Bir Analiz ve Sosyal Politika Çıktıları. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 25(4), 666-682. https://doi.org/10.17755/esosder.1920311
Vancouver
Açık A. Türkiye’de Gençlik Refahının Aile Temelli Kurumsallaşması: Tarihsel-Kurumsal Bir Analiz ve Sosyal Politika Çıktıları. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi. 2026;25(4):666-682. doi:10.17755/esosder.1920311
BibTeX
@article{Ak2026,
author = {Açık, Azize},
title = {Türkiye’de Gençlik Refahının Aile Temelli Kurumsallaşması: Tarihsel-Kurumsal Bir Analiz ve Sosyal Politika Çıktıları},
journal = {Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi},
year = {2026},
volume = {25},
number = {4},
pages = {666--682},
doi = {10.17755/esosder.1920311}
}
EUVIMED