Avangard, Klasiğin Yıkımı ve Estetik Özerklik
Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi · 26.06.2026 · (70) · 16-26
DOI: 10.17498/kdeniz.1899298 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi, online erschienen am 26.06.2026. Verfasst von Belgüzar Aşkaroğlu. Die Arbeit nennt 26 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, modern avangard sanat hareketlerinin burjuva toplumundaki yerleşik sanat kurumuna karşı geliştirdikleri köklü eleştiriyi ve sanatın toplumsal işlevine yönelik dönüşüm taleplerini kapsamlı bir biçimde incelemek ve tartışmak amacıyla yazılmıştır. Modernizmin mimesis (yansıtma) anlayışından kopuşuyla başlayan süreçte sanatın kendi iç ilkelerine yönelmesi, beraberinde estetik özerklik tartışmalarını getirmiştir. Ancak avangard hareketler, sanatın kendi araçlarını sorgulayan seçkinci bir alan olarak kalmasına itiraz ederek, sanatı toplumsal yaşamın etkin ve dönüştürücü bir parçası haline getirmeyi amaçlamışlardır. Bu bağlamda Fütürizm, Dadaizm, Konstrüktivizm ve Bauhaus gibi akımlar, sanatın hayat deneyiminden kopukluğunu besleyen seçkinci tutuma karşı cephe almış, sanatın müze ve galerilerin sınırlarından çıkarılarak gündelik hayatın yeniden inşasında bir "öncü" (avangard) rolü üstlenmesi gerektiğini savunmuşlardır. Çalışmada, avangardın bu devrimci niteliği Peter Bürger’in “Avangard Kuramı” ve Theodor W. Adorno’nun “estetik özerklik” üzerine geliştirdiği diyalektik düşünceler ekseninde ele alınmaktadır. Bürger’in sanatın "hayat pratiğiyle bütünleşmesi" düşüncesi ile Adorno’nun sanatın toplumsal gerçeklikten kopuşu aracılığıyla sunduğu eleştirel mesafe arasındaki ilişki, çalışmanın kuramsal omurgasını oluşturmaktadır. Makale, avangardın sanatı bir "meta" olmaktan çıkarıp bir "düşünme ve eylem biçimi"ne dönüştürme çabasını, özellikle savaş, yabancılaşma ve teknolojik devrimlerin yarattığı tarihsel travmalar üzerinden değerlendirmeyi amaçlamıştır. Kuramsal olarak avangard sanatı ve sunduğu yeni(likçi) bakış açılarını tartıştığımız bu makale, avangard sanatın nihai hedefinin sanatın ontolojik statüsünün değiştirilmesi olduğunu ortaya koymaktadır. Avangard sanatçılar ve düşünürler, sanatın özerk yapısını bozarak onu hayatın estetik ilkelerle yeniden üretildiği bir araç haline getirmeyi amaçlamışlardır. Bu yönüyle modern avangard, daha öncül akımlar gibi biçimsel bir yenilik getirmek yerine sanat ile siyaseti ve sanat ile yaşamı eşzamanlı bir bilinçle birleştiren bütünsel bir kültür felsefesi olarak tanımlanabilir.
Zitieren
APA
Aşkaroğlu, B. (2026). Avangard, Klasiğin Yıkımı ve Estetik Özerklik. Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi, 16-26. https://doi.org/10.17498/kdeniz.1899298
Vancouver
Aşkaroğlu B. Avangard, Klasiğin Yıkımı ve Estetik Özerklik. Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi. 2026:16-26. doi:10.17498/kdeniz.1899298
BibTeX
@article{Akarolu2026,
author = {Aşkaroğlu, Belgüzar},
title = {Avangard, Klasiğin Yıkımı ve Estetik Özerklik},
journal = {Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi},
year = {2026},
number = {70},
pages = {16--26},
doi = {10.17498/kdeniz.1899298}
}
EUVIMED