Cephelerdeki biyolojik bozulmaların tahribatsız yöntemlerle incelenmesi üzerine bir alan çalışması
Gazi Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi · 20.07.2026 · 41 (2) · 1221-1238
DOI: 10.17341/gazimmfd.1843268 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Gazi Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi, online erschienen am 20.07.2026. Verfasst von Sıla Sayın Olğun und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 31 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bina cephelerinde gözlenen biyolojik bozulmalar yapıların estetik bütünlüğünü, malzeme dayanıklılığını ve uzun dönem performansı olumsuz etkileyen önemli bir sorun alanı olarak görülmektedir. Bu çalışmada, İstanbul’da seçilen örnek binaların cephelerinde gözlemlenen biyolojik bozulmalar hem mevcut çevresel etmenler hem de cephe malzemelerinin özgün özellikleri ile binaların tasarım özellikleri birlikte ele alınarak bütüncül bir yaklaşımla incelenmiştir. Alan çalışmasında yüksek çözünürlüklü fotoğraf makinesi ile dijital görüntüleme, kızılötesi termografi ve nem ölçer gibi analiz ekipmanları kullanılarak tahribatsız ölçme teknikleriyle farklı cephe kaplama malzemelerinin yüzeylerindeki fiziko-biyolojik durumlar tespit edilmiştir. Çalışmada; biyolojik bozulmayı etkileyen: (i) sıcaklık, bağıl nem, yağış, hâkim rüzgâr, güneş radyasyonu, atmosferdeki kimyasal bileşenler, deniz ve orman gibi doğal çevreye yakınlık gibi çevresel etmenler; (ii) gözeneklilik, yüzey pürüzlülüğü, renk, mikroçatlaklar gibi malzeme özellikleri; (iii) cephe yönelimi, detaylandırma düzeyi, uygulama kalitesi, bakım ve onarım süreçlerindeki yetersizlikler gibi bina ve cephe tasarımına ilişkin yapısal ölçütler sistematik olarak analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, farklı cephe malzemelerinin çevresel koşullara karşı değişen duyarlılıklar gösterdiklerini ortaya koymaktadır. Ahşap cephelerde koruyucu tabakanın zamanla yok olması ve malzemenin higroskopik özellikleri nedeniyle yüksek nem birikimi, alg ve küf türlerinin gelişimini önemli ölçüde hızlandırmaktadır. Doğal taş yüzeylerde malzemenin gözenekli yapısı ve nemli mikroiklim koşulları, liken ve yosun türlerinin biyokolonizasyonunu destekleyen bir ortam oluşturmaktadır. Sıva yüzeylerinde pürüzlü doku ve yağmur suyu drenajı yetersizliği yüzeyde uzun süreli nem birikimine yol açarken; tuğla cephelerde gözeneklilik ve kapilarite yoluyla zeminden taşınan nem, biyolojik büyümenin oluşumunu kolaylaştırmaktadır. Sonuç olarak, biyolojik bozulmanın oluşum mekanizmasının hem çevresel bağıl nem ve sıcaklık dinamikleri hem de cephe malzemesinin mikro yapısal özgün özellikleri ile sıkı bir etkileşim içinde olduğu saptanmıştır. Bu durum, cephe kaplama malzemelerinin seçimi, mimari tasarım detaylarının geliştirilmesi ve bakım ve onarım stratejilerinin planlanması süreçlerinde mikroiklim temelli ve malzeme odaklı bütünleşik bir koruma yaklaşımının gerekliliğini ortaya koymaktadır.
Zitieren
APA
Olğun, S. S., & Kus, H. (2026). Cephelerdeki biyolojik bozulmaların tahribatsız yöntemlerle incelenmesi üzerine bir alan çalışması. Gazi Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi, 41(2), 1221-1238. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.1843268
Vancouver
Olğun SS, Kus H. Cephelerdeki biyolojik bozulmaların tahribatsız yöntemlerle incelenmesi üzerine bir alan çalışması. Gazi Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi. 2026;41(2):1221-1238. doi:10.17341/gazimmfd.1843268
BibTeX
@article{Olun2026,
author = {Olğun, Sıla Sayın and Kus, Hülya},
title = {Cephelerdeki biyolojik bozulmaların tahribatsız yöntemlerle incelenmesi üzerine bir alan çalışması},
journal = {Gazi Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi},
year = {2026},
volume = {41},
number = {2},
pages = {1221--1238},
doi = {10.17341/gazimmfd.1843268}
}
EUVIMED